Bilim adamları, BDNF proteinin travma sonrası stres bozukluğunu yok edebilme becerisine sahip olduğunu tespit etti.

Basına yaptığı açıklamada, ekibiyle birlikte hayata geçirdikleri
projenin, çeşitli kullanım amaçları için doğada görülen biçimlerinden daha farklı
şekilde işleyen organizmalar yaratmak gibi çok daha zor bir hedefin önünü
açtığını belirten enstitünün sahibi Venter, yaptıkları işi şöyle tanımladı:
“Bilgisayar örneğini kullanırsak yaptığımız işi, yaşamı bir türden başka
bir türe, yazılımını değiştirmek suretiyle, aktarmak olarak tanımlayabiliriz”.

Oluşan hücreye ilişkin raporun  Science adlı bilim dergisinde
yayınlanacağını belirten Venter, yarattıkları hücrenin doğada görülen, kendi
kendini yenileyen türler arasında, ebeveyni bir bilgisayar olan ilk örnek
olduğunu söyledi.

Harvard Tıp Okulundan Dr. George Church, Venter ile ekibinin çalışması
hakkında yaptığı değerlendirmede, “Bu, çeşitli elverişli uygulamalar için
potansiyeli bulunan önemli bir dönüm noktası” dedi.

Milimetrenin yirmide biri genişlikte ve altıda biri uzunlukta olan köprü, gözle ancak görülebilse de atom altı parçacıklarının söz konusu olduğu kuantum fiziğinin standart boyutlarının bir hayli üzerinde.

Çapı 50 mikrometre olan minik bir aynayı köprüye tutturan bilim adamları, aynanın yöneltilen ışık parçacıklarını (fotonlar) mükemmel bir şekilde yansıtmasıyla köprü üzerinde kuvvet uygulamayı başardılar.

1 saniyeden kısa sürdü

Bilim adamlarının bir saniyeden daha kısa bir süreliğine de olsa gerçekleştirdikleri bu eylem, pratiğe dökülecek hedefler için yine de yeterince uzun. Uzmanlar sonbaharda daha kuvvetli bir birleşme gerçekleştirmeyi hedefliyorlar.

‘Bu deneyle bir eşiği aştık’

Kavak Ağacı ile Kabak

Ulu bir kavak ağacının yanında bir kabak filizi boy göstermiş. Bahar ilerledikçe bitki kavak ağacına sarılarak yükselmeye başlamış.

Yağmurların ve güneşin etkisiyle müthiş bir hızla büyümüş ve neredeyse kavak ağacı ile aynı boya gelmiş. Bir gün dayanamayıp sormuş kavağa:
-Sen kaç ayda bu hale geldin ağaç?
-On yılda, demiş kavak.
-On yılda mı? Diye gülmüş ve çiçeklerini sallamış kabak.
-Ben neredeyse iki ayda seninle aynı boya geldim bak!
-Doğru, demiş kavak.
Günler günleri kovalamış ve sonbaharın ilk rüzgârları başladığında kabak üşümeye sonra yapraklarını düşürmeye, soğuklar arttıkça da aşağıya doğru inmeye başlamış. Sormuş endişeyle kavağa:
-Neler oluyor bana ağaç?
-Ölüyorsun, demiş kavak.
-Niçin?
-Benim on yılda geldiğim yere, iki ayda gelmeye çalıştığın için.

1.Ders: Çalışmadan emek harcamadan gelinen nokta başarı sayılmaz. Kolay kazanılan, kolay kaybedilir. Her işte alın teri ve emek şarttır.

2. Hikâye
En iyi Buğday
Her yıl yapılan ‘en iyi buğday’ yarışmasını yine aynı çiftçi kazanmıştı. Çiftçiye bu işin sırrı soruldu. Çiftçi:
-Benim sırrımın cevabı, kendi buğday tohumlarımı komşularımla paylaşmakta yatıyor, dedi.
-Elinizdeki kaliteli tohumları rakiplerinizle mi paylaşıyorsunuz? Ama neden böyle bir şeye ihtiyaç duyuyorsunuz? diye sorulduğunda,
-Neden olmasın, dedi çiftçi.
-Bilmediğiniz bir şey var; rüzgâr olgunlaşmakta olan buğdaydan poleni alır ve tarladan tarlaya taşır. Bu nedenle, komşularımın kötü buğday yetiştirmesi demek, benim ürünümün kalitesinin de düşük olması demektir. Eğer en iyi buğdayı yetiştirmek istiyorsam, komşularımın da iyi buğdaylar yetiştirmesine yardımcı olmam gerekiyor.

2. Ders: Sevgi ve paylaşmak en yakınınızdan başlar. Sonra yayılarak devam eder. Kin, cimrilik, nefret kimsenin hoşlanacağı davranışlar değildir.

3. Hikâye
Geleceğini biliyordum…
Savaşın en kanlı günlerinden biriydi. Asker, en iyi arkadaşının az ilerde kanlar içinde yere düştüğünü gördü. İnsanın başını bir saniye bile siperin üzerinde tutamayacağı ateş yağmuru altındaydılar. Tam siperden dışarı doğru bir hamle yapacağı sırada, başka bir arkadaşı onu omzundan tutarak tekrar içeri çekti;

-Delirdin mi sen? Gitmeye değer mi? Baksana delik deşik olmuş. Büyük bir ihtimalle ölmüştür. Artık onun için yapabileceğin bir şey yok. Boşuna kendi hayatını tehlikeye atma… Fakat asker onu dinlemedi ve kendisini siperden dışarıya attı. İnanılması güç bir mucize gerçekleşti, asker o korkunç ateş yağmuru altında arkadaşına ulaştı. Onu sırtına aldı ve koşa koşa geri döndü. Birlikte siperin içine yuvarlandılar. Fakat cesur asker yaralı arkadaşını kurtaramamıştı. Siperdeki diğer arkadaşı;

-Sana değmez demiştim. Hayatını boşu boşuna tehlikeye attın.
-Değdi, dedi, gözleri dolarak, -değdi…
-Nasıl değdi? Bu adam ölmüş görmüyor musun?
-Yine de değdi. Çünkü yanına ulaştığımda henüz sağdı. Onun son sözlerini duymak, dünyalara bedeldi benim içim.
Ve hıçkırarak arkadaşının son sözlerini tekrarladı:
-Geleceğini biliyordum…

3. Ders: Güven vermek önemlidir. Güven duymak önemlidir. Duyulan güveni boşa çıkarmamak daha da önemlidir.
“Her sabah Afrika’da bir ceylan uyanır. En hızlı aslandan daha hızlı koşması gerektiğini bilir, yoksa öldürülecektir.
Her sabah Afrika’da bir aslan uyanır. En hızlı ceylandan daha hızlı koşması gerektiğini bilir, yoksa aç kalacaktır.
Aslan veya ceylan olmanız fark etmez. Güneş doğduğunda koşmaya başlasanız iyi olur.” (Afrika Atasözü )

Çok çalışmak, emek harcamak, güven vermek, sevmek ve paylaşmak hayatın anlamlı olmasını sağlar. Her sabah uyandığımızda bir de böyle bakalım dünyaya. Unutmayın hayat uzun bir öyküye benzer. Ancak öykünün uzun olması değil, iyi olması önemlidir.

BTK

İnsani Gelişim Gönüllüsü

Yıl 1943. Genç Mustafa’nın tayini kütüphaneci olarak Ürgüp Tahsin AğaKütüphanesi’ne çıkar. Devlet memurluğu o dönemde süper bir şey, çünkü özel sektör falan yok. Bizimki kütüphanede heyecanla okurları bekler; bir gün olur, beş gün olur, gelen giden yok. Etraftakilerle konuşur, herkese anlatır: “Bakın kütüphane bomboş duruyor, gelin kitap okuyun.” Gelen giden olmaz. Amirlerine durumu bildirir.

- Kardeşim otur oturduğun yerde, maaşını düzenli alıyon mu, almıyon mu ?
- Alıyorum.

- Eee, o zaman ne karıştırıyon ortalığı, gelen giden olsa maaşın mı artacak? Başına daha fazla bela alacan, o kütüphaneye yıllardır kimse gelmez zaten.

23 yaşındaki genç memur “Ne yapayım, ne yapayım?” diye düşünür durur. Sonunda aklına bir fikir gelir, eşine söyler. Eşi önce “Deli misin bey?”der, ama kocasının bir şeyler üretme, işe yarama çabasını yakından görünce fikri kabullenir.

O dönem devletteki amirlerinin çıkardığı tüm engellerin tek tek, binbirgüçlükle üstesinden gelir. Çünkü o zaman da şimdiki gibi, “Aman bir şey yapmayalım da başımıza bir iş gelmesin. Çalışsan da aynı maaş, çalışmasan da” zihniyeti aynen var.

O bıyıklı, kravatlı, asık yüzlü, sigara kokan, arkalarındaki Atatürk resminden utanmayan, ama ülkesine gram faydası olmayan bürokratları zorlukla ikna eder ve bir eşek alır. İki tane de sandık yaptırır. İki sandığa,kalınlığına göre 180-200 kitap sığar. Sandıkların üstüne “Kitap İare Sandığı” yazar.

Kitapları eşeğe yükler ve köy köy gezmeye başlar.
Kütüphaneye de bir yazı asar: “Sadece Pazartesi ve Cuma günleri açıyoruz.”

Köydeki çocuklar şaşırır. Eşeğe bir sürü kitap yüklemiş bir amca, o gariban çocukların küçücük ellerine kitapları verir. Düşünün, Noel Baba gibi. Noel Baba yalan, Mustafa Amca ise gerçek. Geyikler yerine eşeği var. Eşek de daha gerçek, Mustafa Amca da.”Çocuklar bunları okuyun, aranızda da değişin. On beş gün sonra aynı gün gelip alacağım. Aman yıpratmayın, diğer köylerdeki arkadaşlarınız da okuyacak” der.

Mustafa artık Ürgüp’teki kütüphanede bir iki gün durmakta, diğer günler eşeği Yüksel’le köy köy gezmektedir. Köylerdeki çocuklar Eşekli Kütüphaneciyi her seferinde alkışlarla karşılarlar. Kalpleri küt küt atar heyecandan, sevinç içinde yeni kitapları beklerler. Mustafa Amca’nın ünü etrafa yayılır. Diğer devlet memurları makam odalarında sıcak sıcak oturup iş yapmazken, Mustafa’nın Eşeği Yüksel yediği otu hepsinden fazla haketmektedir.

Zamanla insanlar kütüphaneye de gelmeye başlar. Mustafa bakar ki kütüphaneye kadınlar hiç gelmiyor. Zenith ve Singer’e mektup yazar: “Bana dikiş makinesi yollayın, firmanızın adını kütüphanenin girişine kocaman yazayım” der.Zenith dokuz tane, Singer bir tane dikiş makinesi yollar (ilk sponsorlukfaaliyeti). Salı günlerini kadınlar günü yapar. Kumaşı alan kadın kütüphaneye koşar. On makine yetmediği için sıra oluşur. Sırada bekleyen kadınların eline birer kitap verir, beklerken okusunlar diye. Okuma-yazma oranının düşüklüğünü görünce halkevlerine okuma yazma kursları vermeye gider. Halıcılık kursları başlatır, bölgede halıcılığı canlandırır.

Bu arada valilik Mustafa hakkında dava açar, “kendi görev tanımı dışında davranıyor”diye. 50 yaşına gelen Mustafa Amca baskıyla emekli edilir.
Mustafa Amca köylüler arasında efsane olur, yıllar geçtikçe köylerdeki çocuklarda okuma aşkı yerleşir.

2005 yılında Mustafa Amca vefat eder. Tüm Kapadokya çok üzülür, aralarında toplanırlar. Ürgüp’e “Eşekli Kütüphaneci” Mustafa GÜZELGÖZ ve eşeğinin heykelini dikerler.

Girişimcilik ne biliyor musun?
Bulunduğun yere yenilik katmalısın.
Mutlaka adım atmalısın.
Yaptığın iş olduğu yerde durup duruyorsa, sende bir uyuzluk vardır arkadaş.
İnsan var, dokunduğu yere değer katar; insan var, dokunduğu yere değer kaybettirir.
Bakın Nevşehir’den ve bu ülkeden nice müdür, amir, vali, bürokrat,milletvekili, politikacı geçti; binlercesinin adını kimse hatırlamaz ama Mustafa GÜZEL GÖZ ve eşeğinin heykeli var. 

Sözün özü, bunlar gibi devlet adamı olacağına, böyle eşek ol, daha iyi.

İsviçre, Lozan’da Leman gölü kıyısında kurulu laboratuvarda bir araya gelen bir grup Avrupalı, Amerikalı ve Asyalı bilim adamının keşfi, biyoloji ve tıp dünyasını sarsacak. Beş yıldan beri burada sürdürülen araştırmaların ve aynı zamanda Amerika ve Avrupa’nın bazı üniversitelerindeki çalışmaların sonucunda nöronların insan aklının tek “efendisi” olmadığı belirlendi. Science at Vie fransız bilim dergisi, bu bulgunun bilim dünyası için tam bir şok dalgası olduğunu yazdı ve bu bulgunun temelinde, nöronlar dışındaki diğer beyin hücrelerinin de kilit roller üstlenmesi yattığını belirtti.. Bilim dünyasının şimdiye kadar göz ardı ettiği bu hücreler, bilgileri beynin bir ucundan ötekine taşıyarak nöronlara eklemlenen gerçek bir iletişim ağı kuruyorlar. İki ayrı görüş Daha doğru bir ifadeyle, bunlar nöronların etkinliğini senkronize etmek üzere “orkestra şefi” görevini üstleniyorlar. Bu fazla yetenekli hücreler de yıldızı andıran biçimleri nedeniyle astrosit (astre= Fransızca yıldız) olarak adlandırıyor. Daha doğrusu bunlar, beyin hacminin yüzde 50’sinden fazlasını kapsayan gliyal adlı hücrelerin büyük ve kuraldışı sülalesinin bir bölümünü oluşturuyor. Bu ünlü gliyal hücreler 19. yüzyılın ortalarından beri biliniyor! Peki o halde niçin bunca zamandır bunların önemi göz ardı edildi? Alman doktor Rudolf Virchow 1856 yılında bunları keşfetti. Bunları “glue” (tutkal) sözcüğünü çağrıştıran “gli” olarak adlandırdı. Böylece gliyal hücrelerin o tarihten itibaren yalnızca beyindeki boşluğu doldurmak için varoldukları sanıldı. Ve 1835’te varlıkları belirlenmiş olan nöronları Ğsinir hücreleri- izole etmek, beslemek ve pasif olarak savunan ilkel hücreler olarak değerlendirildi. Şimdi Lozan’daki enstitü çalışanı Pascal Jourdain şöyle diyor: “50’li yıllardan beri, beyindeki faaliyetleri kaydetme yöntemi, nöronlarda ’elektrik akımı’nın yayılmasına dayanır. Oysa astrositler (yıldız hücreler, gliyalar) elektrik açısından hemen hemen sağırdır, çünkü onların alışverişi kimyasal yoldan gerçekleşir.” Yıldız hücrelerin farklı yapıları, bazı molekülleri fosforlu hale getiren yöntemlerin geliştirildiği 90’lı yıllarda yavaş yavaş ortaya çıkmaya başladı. Böylece yıldız hücrelerin başka yetenekleri belirlenmeye başladı. Lozan’daki kuruluşta bir araya gelen bu araştırmacılar her şeyi nöronlarla açıklayan “nörologlar”a karşı, kendilerini “gliyologlar” adıyla tanımlıyor.

Beyne müdahale, kişilerin ahlaki anlayışlarının değişmesine yol açabiliyor…

Projenin Gerçekte olup olmadığına dair resmi ağızlardan bir bildiri henüz yayınlanmadı. Ama gayri resmi olarak projeye dair pek çok bilgi mevcuttur. İşte onlardan birini Netpano.com sitesinden yayınlandığı haliyle sizlere paylaşıyoruz: 28 Mart 1943 ; ABD’li bilim adamı Dr. Morris Jessup’ın, Einstein’ın birleşik alanlar kuramına dayanarak bir "ışınlama"  deneyi yaptığı iddia edildi. ‘Philadelphia deneyi" adıyla bilinen ve askeri gizlilik içersinde gerçekleştirilen olayda, 104 mürettebatlı "USS Eldridge" adlı askeri gemi, tanıkların iddialarına göre Philadelphia deniz üssünde, yeşil bir sise bürünerek yavaş yavaş "kayboldu" ve kısa bir süre sonra 640 km. ötedeki Norfolk deniz üssünde ortaya çıktı. Deney ile ilgili medyatik ciddi araştırmalar, 1980′de PHİLADELPHİA DENEYİ’ni perdeye getiren filme izin verildikten sonra başladı. Daha öncelerde, kamuoyuna göre olay sadece saçma bir söylentiydi. Charles Berlitz ve William Moore’un ortak yazdıkları kitap bir fantazi olarak kabul görmüştü.Ama deney ile ilgili kuşkular hala sürmektedir, nedeni anlamsız bir söylenti dahi olsa aşağıda okuyacağınız olaylar dizisi, şaşırtıcı, düşündürücü ve gerçekçidir. Philadelphia Deneyi günümüz şartları gözönüne alındığında daha etkin ve düşündürücü bir iddiadır,olayda adı geçen bir avuç insandan geriye hemen hemen kimse kalmadığından kesin doğrulanma için ABD gizli arşivlerinin açıklanması gerekmektedir. Fakat, film için devlet tarafından zor izin verilmesi kuşku uyandırmakta ve dikkatleri yoğunlaştırmaktadır.Yaşamını Philadelphia Deneyi’ni araştırmaya adayan ve bir de "A-Z’ye Philadelphia Deneyi" adlı kitabı yazan Alfred Bielek bize tüm olanları anlatırken, "neredeyse delirme noktasına geldiğini söylüyordu;Philadelphia Deneyi tasarlanırken amaç çok güçlü bir elektromanyetik alanın sağlanarak gemilerin görünmez olmaları ve bu sayede top mermilerinden ve denizaltıların atacakları torpitolardan korunmasıydı.Hatta daha sonra,görünmezlik alanını bir benzerinin denizde değil, havada oluşturarak önemli üslerin görünmesinin engellenmesi de düşünülmüştü.

"EVRENSEL ZAMAN SAATİ" Deneyin resmi ve bilimsel adı "PROJECT RAİNBOW" (Gökkuşağı Projesi)idi. Gökkuşağı Projesi, iddialara göre II.Dünya Savaşı sırasında küçük destroyer tipi bir savaş gemisinin başından geçti.Olayın yeri Philadelphia Deniz Üssü’ydü amaç ise gemiyi düşmanın fark etmemesi için görünmez yapmaktı. Projeye göre, fikir orjinaldi ve düşman radarları hiç fark etmeden gemi istenilen yerde birden ortaya çıkacaktı.Bilimsel tanımın adı;OPTİKAL GÖRÜNMEZLİKTİ; özel bir sistemle veya jeneratörle oluşturulan çok güçlü manyetik bir alan gemiyi saracak, ışınları veya radar dalgalarını büker yada kırarken gemi görünmez olacaktı.  Düşüncesi dahi bir mucizeye benziyordu ve iddialara göre de Gökkuşağı Projesi başarılı olmuştu. Yani gemi fiziksel olarak kaybolmuş ve tekrar geri dönmüştü. Tanıklara göre geminin üzerini bir pelerin gibi saran manyatik alan görevini yapmıştı. Fakat ana hedef geminin kaybolduğu yerde değil, bir başka yerde ortaya çıkmasını sağlayabilmekti yani daha yaygın bir deyimle "ışınlama" yapılmalıydı.

Philadelphia Deneyi’nin temelinde düşünce olarak Albert Einstein’ın ”Çekim ve Elektriklenmede Birleşik Alan Kuramı” vardır. Bu teori bu konuyla ilgili kişilerce "Elektronik kamuflaj" olarak tasarlandı.Einstein, bu teorisi 1925-27 arasında Almanya’da bir bilim dergisinde yayınlandı.Fakat Einstein,bu teoriyi daha denememiş ve daha tam anlamıyla geliştirmemişti.O zamanlardaki amaç, çok güçlü elektromanyetik alanın yapılarak gemilerin görünmez olmaları ve düşman kuvvetlerine karşı korunmasıydı.Hatta bu olayı havada oluşturarak üslerin görünmesinin engellenmesi de düşünülmüştü. Bu deneyin çalışmaları 1930 yıllarda "Project Rainbow"ismiyle başlatıldı.Başlatıldığı yer ise Chicago Üniversitesidir. 1 yıl sonrada bu çalışma PrincetonÜniversitesinde devam ettirildi.bazı bilim adamları bu projede zaman zaman yer aldılar.Bunlar Einstein, Dr. Johnvon Neumann ve Dr. Nikola Tesla’dır.Dr. Alfred Bielek her 10 yılda bir Ağustosun 12′sinde manyetik enerji alanının tekrar oluştuğunu öne sürüyordu.1943′ten sonra 1963 ve 1983′te aynı olay olmuştu. sebebi ise "Senkronizasyondu" Enerji alanları tekrar toplanıyor, dalgalanarak ortaya çıkıyordu, fakat bu alanlar karmaşıktı. Neumann, 1986′da ölen Bielek’in anılarından yazdığına göre bu olayları doğrulamıştı.İfadesi teyp bantlarında vardı. Oluşturulan büyük enerji, doğru açıda sekronize edilirken birden kontrol dışına çıkmış ve "Yönsüz dalgalar’a" dönüşmüştü. Bunun sonucunda ortaya alışılmadık etkiler çıkmaya başlamıştı. Senkronize dalgalar zamanı büküyor ve etkiliyordu.Bir diğer ilginç yaklaşım, Wisconsin Üniversitesi Matematik Profesörü olan Henry Levenson’dan gelmişti.Bu fikre göre zamanın merkezi bir alanın çevresinde yoğunlaştığını ve bir "Zaman Saati" oluşturarak, tüm varoluşun gerçekleştiği ve gerçekleşeceği şifrelerle çalıştığını söylüyordu; Dediğine göre "Şifrelerin içinde yaşayan herşey vardır, dünyadaki bütün maddesel varoluş dünya saat ve zamanına göredir;dünya, Güneş saatine göre, Güneşde galaktik saate göre ayarlıdır.Eğer zaman kilidi yüksek ve güçlü bir enerji alanı ile bozulursa, ortaya çeşitli zaman ve mekan dengesizlikleri çıkar.Taki zaman yeniden kendini tamir edip yeniden dengesini bulanadek"

BİLİM ADAMI DR. MORRİS K. JESSUP’UN  ESRARENGİZ ÖLÜMÜ Olaylar 1943 yılı haziran ayında başladı.Geminin adı USS Eldridge’di, DE 173 bir koruma destroyeri olarak sınıflandırılmıştı. Bir görgü şahidine göre,75 KVA gücündeki iki dev jeneratör geminin ön top taretlerinin altına monte edildi, buradan geminin güvertesine 4 manyetik ışın yayılacaktı. 3 RF vericisi ( Herbiri iki mega CW gücündeydi ve onlarda güverteye monte edilmişti.),3000 adet 6L6 güç artırıcı tüp,iki jeneratörün oluşturduğu gücü yayacaklardı, özel senkronizasyon ve modülasyon devreleriyle diğer ekipman,oluşan kütlesel elektromanyetik alanları kullanılırlığa indirgerken, kırılmış ışınlar ve radyo dalgaları gemiyi saracak ve sonuçta gemi düşman gözlemcileri için görünmez olacaktı.USS Eldridge adlı destroyer, Philadelphia Deniz üssü’nün önünde biraz açıkta duruyordu, gözlem gemisi olarak da SS Andrew Furuseth isimli bir şilep seçilmişti.İşte iddialara göre Philadelphia Deneyinin ortaya çıkmasını sağlayan insan bu geminin personelinden bir gemicidir. Bu kişi Carl M. Allen imzasıyla, 1950 yılında Dr. Morris K. Jessup’a garip mektuplar gönderdi ama zarfın üzerindeki isim Carlos Miguel Allende’ydi,Mektupta yazılanlara göre Allende veya Allen, olayları baştan sona seyretmiş gibiydi,Jessup adres olarak verilen posta kutusuna mektup yazarak ayrıntı istedi ve bir mektup daha geldi; bu Allen, anlattıklarını kanıtlamak için hipnoz, sodyum pentatol ( bilinci uyuşturarak iradeyi kran doğruyu söyleten bir ilaç )ve teyp kaydı istiyor,olayın etkin bir biçimde açıklanması halinde insanların böyle bir nakil sistemiyle yıldızlara dahi gidebileceğini yazıyordu. Jessup ise bu kişinin tanıklık iddialarından en azından bir tanesinin doğru olabileceğini söylüyordu.Aslında Jessup, matematikçi ve gök bilimciydi. Astro-fizik alanındakiçalışmaları nedeniyle Felsefe Doktoru ünvanını almıştı.İnkalar ve Mayalar’la ilgili çalışmalar yaptı. Bermuda üçkeni ve UFO konularında tezler yayınladı.İkinci mektuptan sonra Jessup, Deniz Kuvvetleri’nden bir davet aldı.Deniz Kuvvetleri Araştırma Bürosu’na gittiğinde eline bir kitap verildi ve kitap kendi yazdığı kitaptı, bir yıl önce Büro’ya postayla yollamıştı."THE CASE FOR THE UFO" adlı kitap taslağını Deniz Kuvvetleri’nden Amiral N. Furt’a yollamıştı ama Amiral haberinin olmadığını söylüyordu. Kitabın sayfaları üç değişik yazıyla yazılmış ve notlar alınmıştı,Dr. Jessup yazılardan birisinin Alle’nin yazısının aynı olduğunu fark etti.Notlar sanki dünya dışı birisinin gözlemi olarak  yazılmış gibiydi, binlerce yıl önceki uygarlıklardan söz ediliyor, dünyaya gelen uzay araçları tarif ediliyordu, sonunda ise Güç alanlarından, bir maddenin nasıl kaybolup, nasıl ortaya çıkarılabileceği ve 1943′te philadelphia’da yapılan deneyden söz ediliyordu. Normalde, saçma olarak tanımlanması gereken bu kitap, nedense ABD Hükümeti tarafından Pentagon’da üst düzey belli yetkililere özel olarak dağıtıldı. Carlos Miguel Allende veya Carl Meredith Allen yani Dr. Jessup’a mektup yazıp,deneyi anlatan kişi kimdi? Neden mektubu yazdıktan sonra kayboldu ve öyküsünü neden basına yollamadı? ABD Hükümeti, Jessup’un üzerinde notlar bulunan kitabıyla neden bu kadar ilgilendi?1959 Nisan’ında Jessup, arkadaşı doktor Mason Valentine’i arayarak Deney ile ilgili kesin sonuçlara ulaştığını anlatarak ertesi gün buluşmalarını istedi, 20 Nisan akşamı yemekte buluşacaklardı ama bu yemek gerçekleşemedi. Buluşacakları gece, Miami’de Hammock Parkı’nda Dr.Morris K. Jessup, arabasında ölü bulundu, polis raporlarına göre arabasında ekzoz gazıyla intihar etmişti ve söz konusu notlar ortada yoktu.Arkadaşları Jessup’un asla intihar edecek biri olmadığını söylediler,Valentine ise Jessup’un hastaneye götürüldüğünde hala sağ olduğunu öğrendiğini iddia etti fakat bunlardan bir sonuç çıkmadı ve olay kapandı. Acaba öyle miydi?Jessup’un Philadelphia Deneyi ile ilgili çalışmalarına ne olmuştu? Bu çalışmalar kimleri,neden rahatsız etmişti? Bu gizem hala çözülmüş değil.Yoksa böyle bir oyunla Jessup kendisine mektup yazan kişi Allen tarafından veya başka güçlerle intihar süsü verilerek notlarıyla birlikte bir yeremi götürülmüştü? DENEY BAŞLIYOR Tanığa göre, deney 22 Haziran 1943′te sabah saat 09.00′ da jeneratörlere güç verilerek  başlatıldı.Manyetik alan oluşuyordu; sonra yeşilimsi bir sis gemiyi örtmeye başladı ve USS Eldridge kayboluyordu; Olayın tanığı şöyle devam ediyor;"Bir an sadece geminin çıpasını görebildim, sonra oda kayboldu, ortada artık ne sis ne USS Eldridge vardı; bomboş denize bakıyorduk, bizim gemide bulunan üst rütbeli subaylar ve bilim adamları korku, dehşet ve heyacan içinde nefeslerini tutarak bu inanılması güç başarılarını seyrediyorlardı.Gemi ve mürettebatı hem radarda hemde gözlerimizin önünde yok olmuştu. Her şey planlandığı gibi yürüyordu, 15 dk. sonra emir verildi ve jeneratörlerin şalteri kapatıldı. Önce hiç bir şey olmadı, arkasından yeşil sis tekrar ortaya çıktı ve USS Eldridge yeniden görünmeye ve ortaya çıkmaya başladı ama gemi nereye gitmiş ve nereden geliyordu? Sis azalırken, birşeylerin tuhaf gittiğini hissediyorduk.Hemen gemiye yanaştık, ilk önce mürettebatın çoğunun geminin yanından sarkıp kustuklarını gördük,diğerleri ise geminin güvertesinde şaşkın şaşkın dolaşıyorlardı,sanki hiç birinin bilinci yerinde değildi.Yetkili ekipler gemiye girerek bütün mürettebatı kısa süre içerisinde uzaklaştırdılar ve yerlerine hazır bekletilen yeni bir mürettebat aldı. Bir iki gün sonra, yeni bir deneye daha karar verildi.Gemi istenilen radar görünmezliğine ulaşmıştı, donanım değiştirildi ve 28 Ekim 1943′te deney yine aynı gemide tekrarlandı. Jeneratörler çalışmaya başladıktan hemen sonra Destroyer hemen hemen görünmezlik çizgisine ulaşmıştı, sadece burnu ve arkası görülüyor, arada ise bazı çizgiler belli belirsiz seçiliyordu. Sonra sadece su üzerinde tekne boyunda bir çizgi kaldı.Bir iki dakika sonra mavi bir ışık parladı ve o çizgide yok oldu. Şimdi gemi tamamen yokolmuştu. Bir kaç dakika sonra millerce uzakta Norfolk’ta ortaya çıktı. Göründükten biraz sonra bilinmeyen bir nedenle yine kayboldu ve Philadelphia’da tekrar ortaya çıktı. Bu kez durum çok ciddiydi, tüm mürettebatın başı beladaydı. Bazıları yok oldu ve bir daha geri dönmediler.

 Bu olayın en korkunç bölümü ise beş tane denizcinin geminin eriyen ve sonra yine katılaşan metal levhalarının içinde kalmalarıydı.Bu çok feci bir durumdu. Denizcilerin birisi kurtuldu fakat bir daha eski haline dönemedi.Aklını tamamen yitirmişti ama yapacak hiçbir şey yoktu.Bazılarının psişik yetenekleri gelişmişti, sokakta yürürken kaybolan ve yine ortaya çıkan insanlar vardı. Manyetik alanın içinde kalan mürettebattan kaybolanlar ancak birisinin yüzüne ve eline dokunulmasıyla görünür hale geliyorlardı, yani dokunmanın giysinin olmadığı bir yere yapılması gerekiyordu. "Donma" adı verilen bu olay saatlerce, günlerce sürebiliyordu, hatta bir tayfa tam altı ay donmustu ve altı ay sonra kurtarılabilindi. Elektronik kamuflaj başladıktan sonra geminin ve mürettebatının bütünüyle kaybolup,çok uzak bir yerde ortaya çıkıp ve sonra yeniden geri dönmesine neden olan neydi? diyor olayın tanığı.Philadelphia deneyi hakkında ”gemi” nasıl Norfolk’a gitti? Neden yine Philadelphia’da bir yere gitmedi? Levenson’un "Zaman Kilitleri"mi neden olmuştu? Biz bir zaman dizisi içerisinde yaşıyoruz her hareketimizde bir an geçiyor ve zamanı olmadan süregelen uzayla çevriliyiz. Uzay-Zaman içinde bir yerde, bir an için var olduğumuzda, oluşan zaman karesi yani o anın resmi, lokal uzay / mekan koşulları gereğince yakalanır ve dünyadan çıkarak güneş sistemine yayılır ama uzaya gitmez ve Güneş sisteminin çevresinde yörüngeye girer. Bu "Işınlanma" gibidir.Yani her hareketimizin bir resmi çekilip, uzaydaki albümde yerini almıştır.Bu sonsuz zaman resimleri veya dilimleri Yaradılıştan beri vardır.Yani dünya zamanı içinde değilde,uzay zamanı içinde geri dönüp tüm resimleri görebiliriz.Bu oluşumun diğer koşulu bugünün emilme özelliğidir,içinde bulunduğumuz an bir balon gibi şişerek holografik bir görüntü oluşturur; bu tekbir anlık resimlerin biriktiği bir alandır ve özel bir uzay alanındadır. Yani o alanda bu an geçmişdeki tüm anlar vardır; işte USS Eldridge’nin Norfolk’ta ortaya çıkmasının nedeni geçmişinde orada bulunmasıdır; çarpılan uzay-zaman alanında geminin geçmişte orada bulunduğu anı resmi ortaya çıkmış ve gemi görünmüştür.Yani o anda hem Philadelphia’da hemde Norfolk’tadır.Eğer zaman alanını yeterince bozabilirsek,bir yerde görünebilir,dünya-zamanda değil, uzay-zamanda yer değiştirmiştir. Sebebi daha önce oradaydı.Eğer olay sırasında ve transfer tamamlanmadan önce birisi enerjiyi durdursaydı, madde parçacıkları ışınlanarak emilecek kaynağına doğru yani geriye vakumlanarak bu andaki orjinal yerine dönecekti. İki tane balon düşünün;birisinin içinde Philadelphia’da USS Eldridge bulunsun; Diğer balon ise Norfolk’ta ama içi boş;Bu boş balonda madde olmayan holodrafik görüntü beliriyor ve bu görüntü geçmişte bir yerde olan uzaysal bir imaj.Geçmişteki her zaman resmi bir holografik bir imaj balonu olarak vardır,Bunu bir çizgi filmin kareleri olarakta düşünebilirsiniz. Bu resim dizisi her varolan her şey için oluşmaktadır. Eğer biz Philadelphiya’da bulunan USS Eldridge’nin kendisinin bulunduğu dolu balonu sıkıştırırsak,Norfolk’daki boş balona giden maddi bir bağlantı koridoru yada madde tüpü oluştururuz.Yani imaj gemiye doğru… Fakat akım verildiğinde beklenmedik gelişmeler yaşanıyor ve gemi tamamen yok oluyor. Akım kesildiğinde gemi yeniden beliriyor. Deney esnasında geminin başka bölgelerde aniden belirip yok olduğuna dair ihbarlar ortaya çıkıyor. Deney sonucunda gemi personelinin çoğunun kaybolduğu, aklını yitirdiği ya da bedenlerinin kısmen geminin dokusu ile birleşmiş olduğu görülüyor. Bu bilgiler tahmin edileceği gibi resmi olarak yalanlanıyor. Gemi 1951′de yunan donanmasına devrediliyor. 1990′lara kadar orada hizmet veriyor.

Araştırmacılar, bu sorunun yanıtını "Her Şeyin Teorisi" adını verdikleri bir evren formülüyle yanıtlamayı umuyorlar. İngiliz astrofizik uzmanı Stephen Hawking, yeni bulgularıyla, içinde eşizlerimizin bulunduğu fantastik bir "hiper uzay"ın kapılarını açıyor. Biz diğer evrenleri göremiyoruz; ancak, Hawking teorisinde, paralel evrenlerde olanların bizim korkularımızı, becerilerimizi ve özlemlerimizi etkileyebileceğini ileri sürüyor.

 Ahmet şirketteki en genç yöneticiydi. Azimli ve çok çalışkandı. Gene sıradan bir hafta başı günlerinden biriydi ve  her hafta yaptıkları rutin toplantılardan birini yönetiyordu. O gün de, bütün diğer pazartesi sabahları gibiydi. Daha farklı geçeceğini gösteren en ufak bir belirti yoktu. Ancak, bir süre sonra Ahmet toplantıyı savsaklamaya başladı. Doğru dürüst cümle kuramıyor, iki de bir takılıyordu. Konsantrasyonu tamamen dağılmıştı. Huzursuzluğu giderek arttı. Birden aklına annesi geldi ve bu düşünceyi bir türlü kafasından silemedi. Ofisine geçtiğinde telefonu çaldı, arayan babasıydı. Annesi bir kalp krizi geçirmiş ve hastaneye kaldırılmıştı. Acaba Ahmet’in sabahki toplantıdaki konsantrasyonu, bu olayı sezinlediği için mi dağılmıştı? Peki nasıl sezmişti bunu? Böyle bir olaya, şimdiye kadar sadece parapsikoloji uzmanları açıklama getiriyorlardı. Bilim adamları, ciddiyetsizlikle suçlanmamak için böyle konuların üstünde durmamayı tercih ettiler.

İşte tam bu noktada konuya, Stephen Hawking’in geliştirdiği evren teorisi, hesaplamalara dayalı yepyeni bir açıklama getiriyor.

Hawking, mantıksal olarak, beynimizde hiçbir şeyin bir bütünden bağımsız gerçekleşmediğini ileri sürüyor. Yani, sabah toplantısındaki olayları Hawking’e göre şöyle açıklayabiliriz: Görülebilir evrenimizin dışında, iç içe geçmiş ve eşizlerimizin bulunduğu, görülemeyen daha çok sayıda evren var. Ahmet’in annesinin geçirdiği kalp krizini telefonla öğrenmediğine göre, dolaylı yollardan öğrendi; yani eşizlerinden biri aracılığıyla. Eğer Hawking haklıysa, daha pek çok olgu paralel evren teorisiyle açıklanabilecek. Hiçbir neden ya da bulgu olmadığı halde neden bazen korkuya kapılıyoruz?

Eşizlerimiz o anda bu korkuları yaşadıkları için mi?

Neden bazı insanlarla ilk kez tanıştığımız halde, sanki onu uzun süredir tanıyormuşuz duygusuna kapılıyoruz? Başka bir dünyada onu uzun süredir tanıdığımız için mi? Ya ilk bakışta aşk? Aslında böyle bir şey belki de yok ve her şey başka bir evrende yaşanan bir aşkın o an için hissedilmesinden ibaret. Gerçekten de, bir bilimkurgu senaryosuna benziyor. Hawking  geliştirdiği formülün, makroskobik evreni ve temel parçacıkların mikroskobik dünyasını tanımlamakla kalmayacak, "Büyük Patlama" ve onunla birlikte zaman ve uzay boyutlarının başlangıcını da hesaplanabilir hale getireceği iddiasında. Bu teorinin başlangıcı ise hayli ilginç olayların peşi sıra gelişimine dayanmaktadır. İlk zamanlar bilimadamları,  İngiliz fizikçi Isaac Newton’ın 300 yıl önce kabul ettiği gibi, zamanın sonsuz bir geçmişten sonsuz bir geleceğe uzandığına inanıyorlardı. 

Newton’ın bu teorisi, Albert Einstein tarafından geliştirilen "Genel Görelilik Teorisi"yle geçerliğini kaybetti. Yeni teori, zaman, uzay ve maddeyi bir birinden ayrılamaz bir bütün olarak düşünüyordu. Bütün kütleler, ister dev gökadalar ister küçücük asteroitler, uzay-zamana şekil veriyorlar. Bu şekillenme, madde ve ışığın uzaydaki hareketini belirliyor.

Önce Roger Penrose, sonra da Hawking, 1969′da Büyük Patlama’nın gerçek olduğunu ispatladıktan sonra, çekim kuvvetine dayalı teoriyi daha da geliştirdiler. Yoğunluk, Büyük Patlama sırasında kuşkusuz çok daha fazlaydı; ne de olsa, evrendeki bütün kütleler bir aradaydı. Patlama gerçekleşince, çevreye hayal edilmesi güç büyüklükte bir enerji yayıldı. Bu ilk enerji, temel parçacıklara ve maddenin kaderini belirleyen dört kuvvete dönüştü. Kozmologlar asıl sorunu, işte bu dört kuvvet konusunda yaşıyorlar. Bir evren formülü, bütün zamanlar ve evrendeki bütün olaylar için geçerli olmalı; yani son bir denklem, mikrokozmoz ve makrokozmozda etkili bütün kuvvetleri içermeliydi. Bugüne kadar yapılan matematiksel hesaplamalar, sadece üç kuvveti kapsıyordu: elektromanyetik kuvvet (elektronları atom çekirdeğine bağlıyor), "güçlü kuvvet" (atom çekirdeğini bir arada tutuyor) ve "zayıf kuvvet" (radyoaktif parçalanmayı sağlıyor)… Buna karşılık, bütün çabalara rağmen, dördüncü kuvvet olan kütle çekimi, bir türlü "Her Şeyin Teorisi" ne dahil edilemedi. Nedeni ise, çekim gücünün sadece maddelerde bulunması. Büyük Patlama sırasında kütle, maddesel olmayan bir nok-tada, "hiçlik"i ifade eden bir kuvantumda yoğunlaşmıştı. Araştırmacıların, "tekillik" durumunu daha iyi anlayabilmeleri için her iki teoriyi "Kuvantum Çekim Kuvveti"nde birleştirmeleri, yani "Çekim Kuvvetinin Kuvantum Teorisi"ni geliştirmeleri gerekiyordu.

Ancak, bunu bir türlü başaramıyorlardı. "Her Şeyin Teorisi"ne giden yolda başka bir sorun da, atomun standart modelinde yaşanıyordu. Parçacıklar, bazı matematiksel işlemlere tabi tutulduklarında, ortaya anlamsız ve sonsuz değerler çıkıyordu. Ayrıca standart model, ne parçacık kütlelerini ne de doğal kuvvetlerin şiddetini açıklıyordu. Bunlar formülde sabit değerler olarak yer alıyordu. 80′li yılların ortalarında, fizik uzmanları John Schwarz ve Michael Green’in uğraşıları sonucu bir çözüm yolu bulundu. Onlara göre anlamsızlıklar, parçacıkların, denklemlerde sonsuz küçük noktacıklar olarak ele alınmasından kaynaklanıyordu. Peki ama, parçacıkların iplikçikler gibi esneme yetenekleri olsaydı ne olurdu? Yaklaşık 10 yıl önce geliştirilen, ancak daha sonra hesapları çıkmaza sokan "sicim teorisi", atomaltı parçacıkları nokta şeklinde değil, iplik (sicim) şeklinde tanımlıyordu. Sicimler, bir kemanın telleri gibi salınan, 10 (üzeri -33) santimetre uzunluğunda, minicik iplikçiklerdi. Sicimler şimdiye kadar gözlenemedi; ancak, büyüklüğü matematiksel olarak hesaplanabiliyor: Bir sicimin bir atomun büyüklüğüne olan oranı, bir atomun bütün Güneş Sistemi’ne olan oranına eşit. Ayrıca, belirli bazı sicimlerin, kütle çekimine sahip olduğu ve sicimlerin, aynı zamanda kuvantlar oldukları da bilinenler arasında. Hawking, buradan yola çıkarak "kütle çekiminin kuvantum teorisi"ni geliştirdi. Stephen Hawking, sicimlerle ilgili çok sayıda hesaplama yaptıktan sonra şu sonuca ulaştı: Evreni üç veya dört boyutlu kabul ettiğimiz sürece, geliştirilen "Kütle Çekiminin Kuvantum Teorisi" bizi tek bir evren formülüne götürmüyor. Dolayısıyla çözümü, çok boyutlu alanlarda aradı. Bu nedenle de sicimde takılıp kalmadı ve hesaplar yaparak, sicimlerden çok boyutlu kuvantlar elde etti. Bunlara "membran" adını verdi ve daha da kısaltarak "bran" olarak kullandı. Bu bran’lar, birden fazla boyutta varlık gösteriyorlardı. Hesaplamalarına devam ederek bir sınıra ulaştı: Evrende 11 boyut vardı. Peki bütün o boyutları neden algılayamıyoruz? Hawking nedenini şöyle açıklıyor: Büyük Patlama’nın ardından, zaman boyutu ile üç tane uzaysal (uzunluk, genişlik, yükseklik) boyut açılarak kozmik büyüklüğe dönüştü. Kalan yedi boyut, konumlarını değiştirmeden, yani sicim kadar bir alanı kaplayacak büyüklükte, bir gonca gibi sarılı olarak kaldılar. Bilim adamına göre, böyle yedi boyutlu bir yumak, evrenin her noktasında mevcut.

M Teorisi’ne göre, evren iki boyutlu bran’larla kaplı. Bu branlar için üçüncü boyut, bran’ların frizbi plakları gibi, içinde oradan oraya uçtukları ve hiç birbirlerine çarpmayacakları büyüklükte bir "hiper uzay". "Üç boyutlu kütlecikler" hiç fark edilmeden dört boyutlu bir uzaya, "dört boyutlu kütlecikler" beş boyutlu bir uzaya vb. giriyorlar. Hawking, bu noktada kendi kendine şu soruyu sormuş: "Üstünde yaşadığımız Dünya nasıl yorumlanmalı?" Yanıtını ise şöyle vermiş: "Bizim gözlemleyebildiğimiz evren, belki de hiper uzayda süzülen üç boyutlu bir bran’dan öte bir şey değil. Ve evrenimiz bu uzayın içinde yalnız değil. Çünkü, sürekli yeni evrenler, yeni bran’lar doğuyor. Fizikçiler, bu olaylara "kuvantum fluktuasyonu" adı veriyorlar. Hawking, böyle bir kuvant oluşumunu, kaynayan sudaki hava kabarcığı oluşumuna benzetiyor. Bu kabarcıklardan bazıları patlıyor, bazıları da içinde bulunduğumuz evren gibi esneyerek genişliyor. Bilim adamı, sürekli bir üst boyuta geçen branlar’la ilgili, insanın başını döndüren bu varsayımı biraz daha somutlaştırabilmek için, hologram örneğini veriyor: Hologramlarda, doğru açıdan bakıldığında, iki boyutlu bir yüzeyde, üç boyutlu bir nesnenin görüntüsü fark ediliyor. Başka bir deyişle, daha yüksek boyuttaki bilgiler, daha düşük boyuttaki bir oluşumun içine kodlanıyor. Öyleyse, üç boyutlu dünyamızda gerçekleşen her şey, aslında daha yüksek boyutlu bir dünya tarafından üretilmiş olabilir mi? Ya da bir paralel dünyanın sadece yansıması olabilir miyiz? Hawking’e göre bu soruların yanıtı evet! Yaşamımız, dünyalı olmayan yaratıklar tarafından oynanan bir bilgisayar oyunu, biz de bilgisayarlarla üretilmiş oyuncular olabiliriz. Belki de, sadece bakıp eğlendikleri hologramlarız. Hawking’in teorisiyle, kehanet ve telepati gibi metafizik konular da belki daha doğru yorumlanabilir:

Bir hologramda, üç boyutlu bilgiler, iki boyutlu yüzeyin her noktasında kodlanmış olarak bulunuyor. Hologram levhasını kırdığınız ve parçalardan birini ışık altında incelediğiniz zaman, içinde kodlanmış olan üç boyutlu nesnenin yine tamamını görürsünüz. Çünkü, nesneye ait üç boyutlu bilgilerin tamamı, yüzeyin her noktasında ayrı ayrı kodlanmış bulunuyor. Dünyamız eğer bir hologram ise, bütün bilgiler, yine Dünya’nın her yerinde ayrı ayrı bulunuyor olmalı. Bu açıdan bakıldığında, bu matris bütününün bir parçası olan kişinin, normalde görülemeyen bilgileri bazen fark etmesi çok da olağanüstü sayılmaz. Belki de kâhinler, böyle bilgileri algılayabilen ve okuyabilen insanlardır. Hawking bu düşüncesinde yalnız değil. Bu varsayımı geliştirirken Hawking’e eşlik eden evrenbilimci Alexander Vilekin, "Uzayda, Al Gore’un ABD başkanı olduğu ya da Elvis Presley’nin hâlâ yaşadığı paralel evrenler olabilir" diyor. Hawking daha da ileri giderek paralel başka bir evrene geçmeyi hayal ediyor. Fizikçi, bilimkurgu dizisi "Star Trek"e, konuk sanatçı olarak katıldığı bölümünde, Isaac Newton ve Albert Einstein ile poker oynamış, Marylin Monroe da dizinde oturarak ona şans dilemişti. Bilim adamı "Her türlü hikâye gerçek olabilir; bir evrende Marylin Monroe, diğer evrende de Kleopatra ile evli olabilirim. Böyle olduğuna dair elimizde bir kanıt yok. Keşke olsaydı, o zaman poker oyununda çok para kazanabilirdim" diyor. Sicimler ve branlar’dan oluşan bu fantastik bakış açısı gerçek olabilir mi? Hawking, evrenin varlığını tek bir formülle açıklayacak "Her Şeyin Teorisi" nin henüz tamamlanmadığını, bunun belki de ancak 21. yüzyılın sonuna doğru mümkün olacağını belirtiyor. Ancak formül tamamlandığında da Tanrı’nın evren formülüne ulaşmış olacaklarını, bu noktanın da insan aklının nihai zaferi olacağını belirtiyor.

Eşref Armağan, doğuştan kör. Hiç okula gitmedi, körler alfabesini bile 30′undan sonra öğrendi. 6 yaşında, boş  bulduğu kâğıtlara, dokunduğu nesneleri çizmeye başladı. İlk  tablosunu 14′ünde yaptı. Görenleri hayrete düşüren sayısız çalışması var. Yine de tabloları satmayan, yokluk içinde yaşamaya çalışan  Armağan, İngiliz bilim dergisi New Scientist’in dikkatini çekti. Armağan’a “Görmeden görmek” başlığıyla üç sayfa ayıran dergi, resim kabiliyeti ve beyninin nasıl çalıştığının yanıtını aradı. Harvard Üniversitesi Nöroloji Bölümü profesörlerince beyin yapısı  incelenen Armağan’ın, beynini gören insanlar gibi kullandığı  belirtildi. İşte gözlerinize inanamayacağınız Discovery Channel tarafından çekilmis belgeselden bir kesit…

Fillerin, insan kulağının duyamayacağı “gizli dilleri” olduğu bildirildi.

Telegraph’ın haberine göre, San Diego hayvanat bahçesinin araştırmacıları, fillerin bilinen bağırma seslerinin dışında, ayrıca hırıltılı sesler çıkardıklarını belirlediler.

Ancak, bu seslerin üçte ikisinin, insan kulağının duyabileceğinin çok altındaki frekanslarda olduğu belirtildi.

Fillerin bu hırıltılı sesleri hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak için araştırma ekibi, 8 dişi file düşük frekanslara duyarlı bir mikrofon ile GPS izleme sistemi iliştirdi.

Araştırmacılar daha sonra, çıkardıkları bu seslerle hayvanların davranışları arasındaki ilişkiyi deşifre etti.

Projenin başkanı Matt Anderson, dişi filler arasındaki hiyerarşiyi ve birbirleriyle nasıl iletişim kurduklarını anlayınca çok heyecanlandıklarını söyledi.

Ekip bunun yanı sıra, gebe fillerin doğum vakti geldiğinde sürüyü haberdar etmek için bu düşük frekanslı seslerle iletişim kurduklarını saptadı.

Dr. Anderson, “İki yılı aşkın gebelik sürecinin son 12 gününde, gebe filler bu hırıltı sesinin bizim duyamayacağımız düşük frekanslı biçimini kullanıyor. Bu sesi, sürüye doğumun yakın olduğunu haber vermek için kullandığını tahmin ediyoruz” dedi.

Araştırmacılar, fillerin bu sesi yırtıcı hayvanlar konusunda birbirlerini uyarmak için de çıkardıklarını düşünüyor.

Dr. Anderson ve ekibi, bu gizli fil dilini daha iyi anlamak için ellerindeki verileri çözmeye devam ediyor.

Konu hakkındaki videoyu izlemek için aşağıdaki resme tıklayabilirsiniz.

AA- Bilim adamları, fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) adı verilen beyin tarayıcısını kullanarak, 2003’te trafik kazasında ağır beyin travması geçiren hastanın, beyin faaliyetlerini bilinçli olarak değiştirmek suretiyle, doktorların sorularına karşılık “evet” ve “hayır” cevaplarını “düşünebildiğini” saptadı.

Hastada bilinç işaretleri gözlemleyen doktorlar, bunun gerçek olup olmadığını anlamak için, hastaya “babanızın adı Thomas mı” gibi sorular sorarak “evet” ya da “hayır” cevapları vermesini istedi. Bu sırada doktorlar hastanın beynini fMRI cihazıyla taradı. Doktorlar, hastanın beyin faaliyetlerini değiştirerek sorulara cevap verdiğini gördü.

Araştırmayı kaleme alanlardan Adrian Owen, hastanın düşünce yoluyla tüm sorulara doğru cevap verdiğini gösteren sonuçları görünce çok şaşırdıklarını söyledi.

New England Journal of Medicine’de yayımlanan araştırmada, bitkisel hayatta olduğu düşünülen 23 hasta arasında yapıldı. Yapılan bayin taramasında bu hastalardan dördünde bilinçlilik işaretleri görüldü.

fMRI yöntemi, sağlıklı insanlarda beynin sorulara cevabını yüzde 100 kesinlikle saptayabiliyor. Ancak bu cihaz hareket edemeyen veya konuşamayan hastalarda daha önce denenmemişti.

Uzmanlar bu sonucun, koma benzeri durumdaki tüm hastaların yeniden değerlendirilmesi gerektiğini gösterdiğini belirtti.

Kaynak: http://tkececi.wordpress.com/2010/02/05/bitkisel-hayattaki-hasta-dusunce-gucuyle-konustu/

B.Tugay Keçeci

İnsani Gelişim Gönüllüsü

Matematiğin hayatın içinde bir bilim olduğunu, hatta hayatın ta kendisi olduğunu kaç kere daha söyleyeceğiz, bilmiyorum. (Aynı şekilde sıkılmadan söylemeye devam edeceğim bir başka gerçek daha var ki, o da gerçek matematiğin asla müfredatlarla sınırlı kalmadığıdır.) İşte yine bir başka müfredat dışı gerçek matematik çalışması ve ona dair para kazandıran gerçek hayat uygulaması: Voronoi Diyagramları

1- Voronoi Diyagramları’nın Matematikçe Tanımı Voronoi Diyagramları esas olarak karar uzayını oluşturan verilerin “mozaiklere” bölünmesi olarak sunulan ve adını aldığı Georgy Voronoi tarafından 1903 yılında önerilmiş bir veri parçalama yöntemidir. Euclid uzayında bulunan ayrık S noktalar kümesi için, herhangi bir s noktasına en yakın noktalar kümesinden söz edilebilir. Genel olarak, oluşan her bir kümedeki noktaların tamamı S kümesindeki bir s

2- Yukarıdaki Tanımın Günlük Dilde Karşılığı

3- Ne işe Yarar? Pek çok benzer matematik çalışmasında olduğu gibi  Voronoi Diyagramları’nın da oldukça geniş bir pratik uygulama sahası vardır. Sıklıkla astronomi, biyoloji, arkeoloji  ve coğrafyada kullanımına rastlanılmaktadır. Örneğin astronomide gezegen çalışmalarında yüzeyin topolojik incelemelerinde geçmişte ve gelecekte nasıl görünebileceklerine dair yaklaşımlar geliştirilirken, coğrafya ve arkeolojide özellikle incelenen bölge dahilinde suyun akışının bölgenin topografyası üzerinde nasıl bir etki yarattığını gösterir.

4- Voronoi Diyagramları’nın Ekonomik Değeri Yeri geldiğinde her fırsatta söylerim: Bir marka asla rastgele marka olamaz. Her markanın arkasında görülmeyen ve fark edilmeyen çok özel ve ince bir ekip çalışması yatmaktadır. İşin asıl ustalığı ise tüm bu arka plan çalışmaların ön planda hiç görünmeyip, bulunduğu noktaya sanki çok basit bir şekilde gelivermiş etkisi uyandırmaktır. Tıpkı Mc Donald, Burger King tarzı Fast Food Zincirlerinde olduğu gibi. Pek çok büyük markanın aksine, matematiksel modelleme bilgisinden yoksun bir işletmeci için, yeni bir şube açmanın en temel (ve tek kullanabildiği) kriteri; olabilindiğince kalabalık bir cadde üstü yada ona en yakın muhitte bir şube açmakla sınırlı olabilmektedir. Oysa yukarıda saydığım/sayamadığım pek çok büyük markalar, bu rastgelelikten ziyade, voronoi diyagramı gibi  gerçek matematiği kullandıkları içindir ki, başarılarındaki şans faktörünü olabildiğince azaltıp, daha reel karlar kazanabilmektedirler. Peki bunu nasıl yaparlar: Öncelikle şehirdeki her restoranın bulunduğu yer matematiksel olarak zincirdeki restoranların yeriyle tespit edilir.

noktasına en yakın bulunan noktalar kümesi şeklinde tanımlanabilir. İşte bu noktalar kümelerinin aralarındaki sınırı belirleyen yapı Voronoi diyagramı ile elde edilir. Voronoi diyagramı Euclid uzayı dışında Mahalanobis mesafesi (Öklid Uzaklığı’nın genelleştirilmiş bir formu)  gibi farklı bir ölçüm kullanılarak da hesaplanabilir. Ancak bu durumda tek bir Voronoi diyagramının hesaplanabileceğinin garantisi bulunmamaktadır. Voronoi diyagramından bir çok konuda yararlanmak mümkündür.  Örneğin, çeşitli nesnelerin bulunduğu bir ortamda en büyük boş daire özelliğini kullanarak, en uzakta nereye konumlandırma yapılabileceğinin hesaplanmasında Voronoi diyagramlarından yararlanılmıştır. Voronoi Diyagramları belirlenmiş bir bölge içinde, noktalardan ya da nesnelerden oluşan bir kümenin birbirlerine göre yakınlık bilgilerini gösterir. “Euclid (Öklit) uzayı –geometrisi” olarak bilinen ve gerçek hayatta yaşanılan eğimli dünya yüzeyi yerine, kağıt üzerindeki gibi düz bir yüzeyi temel olan ölçümler yapılır. Bu nedenle ilgili diyagram çalışmalarında çoğunlukla Euclid (Öklit) uzayında-geometrisinde  geçerli olan düzlem, nokta, nesne gibi tabirlere sıklıkla rastlanılır. Bu diyagramda söz konusu düzlemsel bölge, düzlemdeki her noktanın kullanılan kümedeki (çevrelenmiş bölgedeki) nokta ya da objelerden (nesnelerin, alanların) en yakin olana atanması yoluyla bölüştürülür. düzlemde tek bir nokta ya da objeye ait olmayan noktalar (birbirinden ayrı kalan çevreli bölgeler) Voronoi diyagramını oluşturur.

Yani en basit anlatımıyla, Voronoi diyagramı restoranların içinde bulunduğu hücrelerin ayrılmasıdır.

Bu hücre içinde yaşayan her insan için, bu hücreyi tanımlayan restoran hamburger almak için gidilebilinecek en yakın yerdir.

Sonuç: Rastgelelikten uzak, akıllı yatırımlar için bile, biraz olsun matematik bilmek gerekiyor-muş!

B.Tugay Keçeci

Bu emo konusuna Gülse Birsel’de eğlenceli bir şekilde el atmış. Ama oldukça ilginç ve doğru tespitlerde de bulunmayı ihmal etmemiş.

EMO: Ergeni Mıncırsak Olmaz mı?!

Hep söylüyorum, biz çocukken midemiz bulanınca ekmek yedirirlerdi, grip “Yatınca geçer,”di, başın ağrıyorsa “Çocukların başı ağrımaz,” denirdi, uykun kaçıyorsa “Oyuncaklarını düşün, güzel rüyalar görürsün,” şeklinde konu halledilirdi! Okuma yazmayı öğrenemiyorsan ya “Tembel,”din ya “Yavaştan, sağlam sağlam öğreniyor,”dun! Hüzünlü bir çocuksan “Yazar olacak herhalde,” derlerdi, yerinde duramıyorsan, etrafa saldırıyorsan bir tane çakarlardı, susup otururdun. Kanaatimce pedagojinin zirve yaptığı yıllardı o yıllar. Çünkü sonra sonra, koşup oynadıktan sonra öksüren çocuk ‘astım başlangıcı’, okuma yazmayı zor söküyorsa ‘disleksik’, hüzünlüyse ‘depresif’, aşırı hareketliyse ‘hiperaktif’ diye nitelendirilmeye başlandı ve o sinameki yetiştirilen tipsizler şimdi büyüdüler! O kadar ilgi alaka sonrası ola ola ne oldular? Emo! Emo ne? Hani beşaltı yıldır etrafta saçlarını gözlerinin tekini kapatacak şekilde öne öne tarayan, miskin görünüşlü, asık suratlı, beti benzi atmış, sıska, dar pantolonlu, converse’li, siyah ojeli ergenler var ya… Taksim’de kaldırımlarda filan oturuyorlar. Aha onlar Emo! Emo kelimesinin emotional’dan (hissi) geldiği, bu yavruların pek bunalımlı pek güvensiz ve duygusal olduğu, topluma uyum sağlayamadıkları için böyle takıldıkları söyleniyor. Bizim zamanımızda punk vardı ya, onun gibi bir akım, ama bir halta yaramayanı!

HERKESİN KEYFİNİ KAÇIRDIM
Ay kıyamaam! Zamanında, kendi ergen yıllarımda bu akım daha dünyada yokken 10 gün emo takılmışlığım vardır! Kafam neye bozuktu hatırlamıyorum ama o 10 gün, üstelik de yaz tatilinde, evin o köşesinden bu köşesine oflaya poflaya nemli gözlerle dolaştım. Saçımı taramadım, denize gitmedim, sohbetlere katılmadım, tebessüm bile etmedim. Akşamları karabasan gibi yemek masasına çöküp herkesin keyfini kaçırdım. Bir akşamüstü, balkonda otururken annem “Ne bu surat her gün, senin derdin ne kızım aaa,” şeklinde pedagojik bir açılım yaptı. “Sıkılıyorum… Hayat çok anlamsız,” cevabımın üzerinden sanırım birkaç saniye geçmişti ki acı ve can havliyle bir metre havaya sıçradım. Annem, her Türk annesinin uzmanı olduğu ‘mıncırma’ hamlesini oldukça sert ve uyarısız gerçekleştirmişti. Mıncırma, malumunuz evlat artık poposuna terlikle vurulmayacak kadar büyüdüyse, ancak tekdir ile de uslanmıyor ve hakkı kötekse kullanılan, konu komşu, bitişik ev duyar ihtimaline karşı avaz avaz bağırmak yerine geçen bir terbiye şeklidir. Tercihen bel veya bacak bölgesinden bir alan seçilir, elle kavranır ve et, 180 derece çevrilir! Hemen ardından, daha acım ve şaşkınlığım hüküm sürerken, annem kısık sesle, yüzünü yüzüme yaklaştırarak “Alırım ayağımın altına,” diye başladı ve “Karnın tok sırtın pek! Aklını başına topla! Sıkılıyorsan da git bakkala evin alışverişini yap, sonra da gel yemek kitabından bir kurabiye pişir, akşam misafir var, hadi yallah,” şeklinde bitirdi!

NE DERDİM KALDI NE DE TASAM
Malumunuz eti mıncırılan ergen olay yerinde fazla kalamaz, mıncırandan tırstığı için kendisine yalakalık yapar, arzu ettiği aktiviteleri gerçekleştirir. Mıncıran mutlu, mıncırılansa artık efendi bir insandır! Aynen öyle oldu. Mıncırma sonrası ne derdim kaldı ne tasam! Emo’luğum o gün bitti, bu yaşa kadar da hep mutlu mesut, uyumlu, üretken biri olarak yaşadım. Şimdinin sokakta bira içen, gelen geçenden ihtiyacı var diye değil, hayat tarzı sandığı için para dilenen, dünyanın bütün derdi sırtındaymış gibi davranıp, bunalım takılıp bir işin ucundan tutmayan emo’larının başında, bizim zamanımızın anne babaları olacaktı ki. Ohoo. Muma dönerdi hepsi! Bir kere her şeyden önce bütün o yüzü gözü saçla kaplı eşek herifleri bir eşek tıraşına götürürlerdi, kesin! Ülkenin gençlerine bak. Tarikat yurtlarında yetiştirilen çocuklar, polise atsın diye eline taş verilenler, bir de emo’lar! Gelecekten çok umutluyum!

Decoy, Türkçe karşılık olarak; “tuzak, tuzak yemi, tuzağa düşürmek, yanıltmak” anlamlarında kullanılmakta olup, terim olaraksa; “bir kimsenin veya grubun aradığı bir şeyi gizlemek, dikkatini dağıtmak için kullanılan bir nesne, araç veya bir olay” şeklinde  tanımlanabilmektedir  “Decoy effect” kavramıysa, pazarlamadan siyasette, savaştan kriminal analizlere kadar pek çok geniş alanda kabul görmüş ve sıklıkla kullanılan, matematiksel geçerliliği olan bilişsel tabanlı  bir yaklaşımdır. Bilhassa pazarlamada “tuzak etkisi” veya “asimetrik baskınlık etkisi” olarak karşılık bulmakta olup, sunulan seçenekler arasında orantısız baskınlığa yol açan üçüncü bir seçeneğin bulunduğu durumlarda müşterinin uğradığı/uğratıldığı (!)  belirli bir davranış değişikliği haline karşılık gelmektedir.

Decoy Effect’in Bilişsel Altyapısı.

Hayatta hemen her şey, ona dair aldığımız kararlar doğrultusunda şekillendiğinden, hayatımızın nerdeyse tamamını aldığımız kararların belirlediğini söylesek pek de yanılmış sayılmayız. Bu nedenle hayatın her aşamasında doğru kararlar alabilmek, çok büyük öneme sahip olmaktadır. Karar almanın temelini ise, karara dair sunulan seçenekler oluşturmaktadır. Bu nedenledir ki, doğru karar almış olmak, aslında sunulan seçenekler içinde kişinin kendisi için en doğru olanı seçebilmiş olması demektir.

Karar verme sürecinde en etkin ve yaygın olarak kullanılan metot, kıyaslamadır. Çevremizde olan şeyleri,  birbirine göre olan konum ve durumlarına göre bir kıyas yapar ve ona göre zihinsel konumlar oluştururuz. Bu noktada, sadece mukayese yapmakla kalmaz, kolayca mukayese edilenleri de birbiriyle kıyaslar, zor kıyaslamalardan kaçınmaya çalışırız. Zihnin pek çok işlem için tercih ettiği gibi, kıyas ve karşılaştırma yaparken de olası en kolay ve basit olanı tercih etmek isteriz.

Diyelim ki bu sene tatilimizi yurtdışında yapmak istiyorsunuz. Buna dair de size hepsi aynı fiyatta olan şu 3 seçenek sunulmuş olsaydı hangisini seçmek isterdiniz?

i. Paris’te tatil  (kahvaltı dahil tam pansiyon konaklama),

1. ii. Roma’da tatil (kahvaltı dahil tam pansiyon konaklama)  
2. iii. Roma (Yarım pansiyon konaklama).

Fayda-değer döngüsü ön plana alındığında, “Kahvaltı dâhil Tam pansiyon Roma Tatili” alternatifinin seçilme ihtimali daha yüksektir. Zirâ, burada Roma Tatili için kolay bir kıyas yapabilecek şekilde daha düşük bir alternatif daha sunulmaktadır. Böylece Paris’e nazaran Roma’nın tam pansiyon seçeneği çok daha değerliymiş zannı oluşturulmak istenmiştir. Çünkü Roma tatilleri arası karşılaştırma yapmak, Roma ile Paris tatilini kıyaslamaktan daha kolaydır. Beyin kararı basitleştirmek eğiliminde olduğu için böyle bir sonuç ortaya çıkmaktadır. İşte burada, yarım pansiyon Roma alternatifi, seçimin tuzağı (decoy) olarak sunulmuştur.

Tuzak etkisi şöyle işliyor [1]: Şayet bir seçenek başka bir seçeneğe nazaran bütün yönleriyle daha düşük düzeydeyse, bu seçeneğe, “orantısız olarak domine edilmiş seçenek” denir. Fakat diğer bir alternatife nazaran bazı bakımlardan üstün, bazı bakımlardan düşük olabilir. Başka bir deyişle, tercih edilebilirliği belirleyen belli özellikler itibariyle bir seçenek, başka bir seçenek tarafından tamamen domine edilmişken, diğer seçeneğe karşı kısmen üstün olabilir. Orantısız hâkim olunan bir seçenek mevcut iken, tüketicilerin büyük bir yüzdesi, asimetrik üstünlük taşıyan başka bir alternatifin bulunmadığı durumlara kıyasla bu seçeneği daha büyük oranda seçebiliyorlar. Böylece, asimetrik olarak üstün bulunan seçenek, hâkim seçeneğin seçim şansını arttırmak için bir tuzak olarak kullanılabiliyor.

İnsanların rasyonel olmayan davranışlarının dahî öngörülebileceğini iddia edilen bir kitapta^[2], geleneksel rasyonel tercih teorisini çarpıtabilen durumlar ve düşünce biçimleri tartışılıyor. Bunlar arasında decoy (tuzak) etkisi de sayılıyor.

Decoy Effect’in Matematiksel Altyapısı

Bu konuyu,  Wikipedia’da (5) verilen bir örnekle biraz daha açıklamış olalım. Diyelim ki  elektronik ürünleri satışı yapan mağazanızda yeni model MP4’lerin  pazarlamasını yapmak istiyorsunuz. Potansiyel müşterilerinizse genellikle yüksek depolama kapasitesi ve düşük fiyat özelliklerini olumlu özellikler olarak algılıyan genç bir kitle. Ancak bazı müşterileriniz MP4’lerine daha çok şarkı ve klip depolamayı isterken bazı müşterilerse az para harcamayı istiyor. Müşterilerinize A ve B gibi iki MP4 çalar seçeneği sunuyorsunuz:

Yukarıdaki pazarlama senaryosuna göre, kolaylıkla anlaşılacağı üzere bazı müşterileriniz yüksek depolama kapasitesinden ötürü A’yı tercih ederken bazı müşteriler de ucuzluğundan ötürü B’yi tercih edecektir.

Peki şimdi bu noktada  işleri biraz daha karmaşık hale getirsek ve müşterilerimizin karşısına üçüncü bir C seçeneği daha çıkarsak ne olur? Öyke ki,C hem A hem de B’den daha pahalı olsun. C’nin depolama kapasitesi ise B’den fazla ama A’dan az olsun, yani yeni tablomuz şu şekilde görünsün:

İşte, tam da bu noktada ilginç şeyler olmaya başlayacaktır. Müşterilerinizin teorik olarak tercih etmeyeceklerini düşündüğümüz C gibi bir seçeneğin, (Böyle düşünürüz çünkü neden daha az kapasiteli bir MP4 çalar için daha çok ödesinler) tercihler arasına eklenmesiyle, A seçeneğinin alım cazibesi bir anda artış göstermeye başlayacaktır. C seçeneğinin ortaya sürülmesi A ile B arasındaki kıyaslama açısından müşteriyi yönlendirir ve A’nın ağır basmasına, başka bir deyişle A’nın dominant seçenek olmasına yol açar. A, hem kapasite hem de fiyat açısından C’den daha iyidir, B ise C’ye kıyasla sadece kısmen daha iyidir, bu yüzden daha çok sayıda müşteri A’yı tercih eder. C’nin bu etkisinden ötürü C’ye bir tür yem yahut tuzak gözü ile bakabiliriz. İşte bu yüzdendir ki aslında C’nin ortaya sürülmesinin tek amacı A’nın tercih edilme olasılığını artırmaktır.

Şimdi tam tersi bir senoryo daha düşünelim ve diyelim ki; bu sefer de vitrine C yerine D diye bir MP4 çalar koyalım. D hem A hem de B’den daha az kapasiteye sahip olsun ve fiyatı da B’den daha yüksek ama A’dan daha düşük olsun:

Bu durumda da benzer bir yem etkisi ile karşılaşırız: müşteriler D’yi tercih etmezler çünkü hiçbir bakımdan B kadar iyi değildir. Bu senaryoda D seçeneği, B’nin tercih edilme olasılığını artırır, tıpkı bir önceki senaryoda C’nin A’yı daha çok sattırması gibi.

Özetlemek gerekirse;yukarıdaki örneklerde verilen C ve D ürünleri, karar alınmasını hızlandıran yem etkisi (decoy effect) olarak kullanılmışlardır. Sosyal bilimlerde, özel olarak ‘karar teorisinde’ alakasız seçeneklerin birbirlerinden bağımsızlığı aksiyomu olarak sunulan bu durumun matematiksel karşılığını şöyle özetleyebiliriz:

Eğer {A, B} seçim kümesi içinden A tercih ediliyorsa işin içine üçüncü bir X seçeneğini sokmak yani kümeyi {A, B, X} olarak genişletmek B’yi tercih edilir hale getirmemeliyse de, zihinsel olarak tersi bir işleme nende olmaktadır. Başka bir deyişle A mı daha iyi B mi daha iyi sorusunun cevabı X gibi bir seçeneğin sunulup sunulmamasına bağlı olarak değişmemelidir. Ama yaşananınsa çoğunlukla farklı olduğu görülmektedir.

Günlük Hayatta Tuzak Tekniği’nin Diğer Kullanımları

Bu tekniği satışçılar ve esnaf da çok kullanır. Satıcı, tezgâhtar, müşterinin ne aradığını öğrendikten sonra, önce ona satabileceğini düşünmediği bir mal önerir. Bu, ya haddinden fazla pahalı bir maldır veya pek tercih edilmeyecek düşük bir mal olur. Pahalı mal önerisine karşı müşterinin “çok pahalı” dediği anda, önce neden pahalı olduğunu, (markalı, ithal) söyleyip, “bir de bunun yerlisi/markasızı var” deyip bir ikinci alternatif çıkarır. Satıcı aslında bunun da tercih edilmeyeceğini bilir. Ardından üçüncü bir alternatif daha çıkarır. Satıcı, müşterinin bunu tercih edeceğine neredeyse yüzdeyüz emindir. Bu alternatif, fiyat itibariyle en pahalıdan biraz daha ucuzdur. Ancak özellikleri itibariyle benzeriyle kıyaslandığında ekseriya, hakkettiğinden nispeten daha yüksek fiyata sunulmuştur. Bu teknikte, üçüncü alternatifin ucuz alternatifle karşılaştırılabilecek düzeyde bir fiyatla sunulması da mümkündür. Bu durumda üçüncü alternatif aslında, ikinciden fazla farklı değilse de, fiyatı nispeten daha yüksektir.

Bu teknik benzer tarzda düşük fiyatlı seçenekten başlayarak da uygulanabilir. Özetle, müşteri, satıcının sunduğu alternatif sıralamasından etkilenerek, kendi rasyonel tercihiyle değil, satıcının tercihine göre satın almış olur. Satıcı müşterinin tercihlerini “manipule etmiş”, yönlendirmiştir.

B.Tugay Keçeci

www.tugaykececi.com

Kaynak: http://tkececi.wordpress.com/2010/01/15/tuzak-pazarlama%E2%80%99nin-anatomisi/

“Sayın Dr. Sultan Tarlacı’nı kitabına dair paylaşım mesajı şöyledir:

Merhabalar,
“Bilinç: Antikçağdan Bilincin Yeniden Keşfine” adlı kitabımı tam metin olarak, okuma kolaylığı ve konu bütünlüğü sağlaması açısından Acrobat PDF olarak internete aktardım.

Herkesin bilgiye ulaşma hakkı olduğunu düşünerek, ücretsiz olarak bilgisayarınızda Acrobat Reader ile rahatça, kopukluk olmadan, konu konu okuyabilirsiniz.”

Kitaba dair paylaşım linklerine ulşamak için aşağıdaki linki tıklayabilirsiniz:

Trabzonlu Temel Ağa’nın sevgili torunu Eda’ya verilen ödev ile başı derttedir…

Eskişehir’e göç eden arkadaşı İdris’e başına gelenleri yazar:

‘Idruscuğum, Hani benim kucuk torun var ya, gecen aşam, geturdi odevini onume koydi. Bi yandan da ağlay. Zaten dertlerini hep bağa acayi.

Dedu ki;

-’Habunlari anliyamadum. O yüzden da yapamadum. Yarin örtmen beni dövcek.’

Dedum ki;

‘Ağlama uşağum, bunun içun ötmen adam dömez. Şimdik oni cozeruk.’ dedum ama ne mumkun İdrus kardaşum. Adam şöyle diyi :

Bi tirenlan, bi otobos ayni istasyondan kalkmişlar.Tiren otobostan uçte bir daha hizli gidiymiş. Otobos iki yerde onbeşer dakka istirahat vermiş.Tiren de bi yerde durmiş, 20 dakka su almiş. Otobos saatte 60 kilometro gidiymiş. Ama tiren 5 saat sonra gidecegi yere varmiş. Otobos ise ne vakit sonra oraya varacakmiş bize soriler.

Oğraştum yapamadum. Bi yandan da bizim usak ziril ziril ağliy.

Derken bubasi geldi. Dayadim kitabı ona, al da dedim. Çöz bakem daha şu sorii. Aldi eline, bir o yana büktü, bir bu yana ama ıhhı. O da çozemedi.

Diyrum oga ki, ‘ damat, senun taniduğun tahsilli bi otobos şofori var ise oğa soralim, belki o bilebilur.

Yahutta sabah olsun ben uşaği şoforler cemiyetine götureyum. Onlar arasinda belki tirenle yariş etmş bi şofor vardur da bize nasihat verur.

‘Ha, biz bi yandan da usaga tireni tarif ediyruk. Tiren gormemiş ki… Ne anasi görmiş, ne bubasi. Ben da bi tek askerlukte Erzurum’dan Sivas’a gittiydum.

Neysa kardasum, o gece cok kizdum. Diyeceksun ki niye?

Uşak daha incir ağacindan duti ayiramay; mezgiti gösteriyrum, hamsi diyi. Yumurtanun bile fabrikada yapilduğuni sanay.

Biz gelduk araba yariştiriyruk. Yani efendi, otobos saatinda varsa ne olur, gec varsa ne olur? Gurbetten yolci mi bekliysun?

Eger varacagi saat onemliysa, edersun yazihaneye bi telefon, derler sağa otobosun inecegi zamani.. Bu kadarluk mesele icun sabiyi subyani niye telef edersun?

Uşakcuklarada şarki yok, turki yok, oyun yok;

dayamiş matamatiği.

Ayuptur… ‘

))

Bilindiği üzere Kabe, en eski dönemlerden beri milyarlarca Müslüman için secde yönü, toplanma yeri ve islamın kutsal merkezi olarak bildirilmiştir. Gücü yeten Her Müslüman için de, Kabe, müzdelife ve arafat dağını kapsayan ve adına Hac denen bir yolculuğa çıkarak Kutsal şehre gelmesi farz kılınmıştır. Tüm bu dini değerlerinin yanında Kabe,  Jeolojik ve jeopolitik konum olarak da oldukça büyük bir öneme sahip tir. Kâbe, Eski Dünya’nın (Avrupa, Asya ve Afrika) merkezinde bir konumda yer almakta olup, söz konusu bu üç kıtaya hemen hemen aynı uzaklıkta bulunmaktadır. Ama siz en iyisi elinize bir Dünya haritası alıp, Kuzey Amerika’dan Avustralya’ya, Kuzeydoğu Asya’dan Güney Amerika’ya doğru birer çizgi çekiniz ve bu çizgilerin kesiştiği yere bakınız. Kâbe’nin Dünya karalarının merkezinde kalan bir konumda yer aldığını görürsünüz…

Bakınız: 

Kabe’nin dünya yüzeyindeki konumuna dair özel durumu bununla da sınırlı değil elbet. Kabe aynı zamanda dünyanın yapısal enerji konumu açısından da oldukça özel ve gizemli bir konuma sahip. Bir soru sorarak Konuyu daha iyi açıklamaya çalışalım: Dünya haritası (yada küresi ) üzerindeki enlem ve boylamların gösterdiği kutup noktaları ile pusulanın gösterdiği manyetik kutup noktaları neden birbirinden farklı yerlerdedir?Bu farkın nedeni ve önemi ne olabilir? Dünya’nın ekliptik olarak 27o 27′lık eğime sahip olduğunu biliriz.

Dünya’nın başı böyle eğdirilmeseydi tek bir mevsimi, mesela hep yazı yahut kışı yaşayacaktık. Günler, bu eğim sayesinde göre uzar ya da kısalırlar. İşte bu eğim, aynı zamanda manyetik kutupların yerini de değiştirmiş olur. Gerçekte; enlem ve boylamları çizerken Dünya’nın bu eğimini, yani mıknatısların sürekli yöneldiği manyetik kutupları dikkate alırsak, yeni kutup noktaları gibi  yeni bir Ekvator  daha ortaya çıkacaktır.

İşte manyetik alan çizgileri baz alınarak oluşan bu yeni bu “0″ (sıfır) no’lu en büyük enlem olan Manyetik Ekvator, bu yeni haliyle, Mekke kentinden geçecektir. Bu da Kâbe’nin, Dünya’nın ortasında bulunduğu gerçeğinin başka bir teyidi sayılabilir… Dünya’nın manyetik kuzey ve güney kutuplarına göre çizilen yeni ekvator çizgisinin, yani Kâbe’den geçen Ekvator çizgisi üzerinde, birisi Kâbe’ye göre doğu, diğeri ise batıda iki adet manyetik kutuplar bulunmaktadır. Batı kutbunu esrarengiz olayları ile“Bermuda” üçgeni teşkil ederken, doğusunu ise Japonya’da bir körfez bölgesi teşkil eder. Bu körfez de Bermuda gibi kaybolmaları ile meşhur olmuştur. Kâbe’nin bu iki noktanın tam ortasında yer alması da Kâbe’nin yerinin özel olarak seçildiğini düşündürmektedir… Bakınız:

-       “Öyle de denebilir.” dedi Nedim, gayet sakin ve kendinden emin bir ses tonuyla: Daha çok hipnoterapist. Ama evet, bir parça hipnozla uğraştığım doğrudur. Bu nedenle hipnozcu da denilebilir.” Kısa bir aradan sonra konuşmaya devam etti:

-       “Aslına bakarsanız siz de bir parça ben gibisiniz. Sadece henüz bu gerçeğin farkında değilsiniz, o kadar.”

-      “Anlamadım ?” dedi Erdal, soran gözlerle Nedim’e bakmaya devam ederek:

-      “Ben de mi bir hipnozcuyum?” Hafif alaycı alçak ses tonuyla devam etti:

-      “Oysa ben kendimi finans uzmanı sanıyordum.”

-      “Evet” dedi Nedim, sesteki alaycı tonu farketmemişçesine :”Siz bir finans uzmanı ve herkes kadar usta bir hipnozcusunuz. Bu oldukça normal bir durum.”

-     Kafam karıştı. Bu dediğin şimdi normal mi?

-      Kesinlikle. Herkesin tıpkı sen gibi aynı olması kadar normal bir durum.

-      “Tabi ya şimdi anlıyorum.” dedi Erdal, bir şeyleri keşfetmiş insan edasıyla:

-      “Bir yerde okumuştum. Bu karmaşık cümlelerle aklımı karıştırıp, beni hipnoz etmek için hazırlamaya çalışıyorsunuz.” Bilgiç bir edayla Nedim’ e dönerek:

-      “Ne de olsa ben de az çok bir şeyler biliyorum hipnoz hakkında.”

-      “Bu harika.” dedi Nedim, sevinçli görünen bir ses edasıyla:

-      “Demek ki yolculuğumuz çok daha renkli geçecek.”

Yolculuk sözü Erdal’ın bir anda gözlerinin yola çevrilmesine neden oldu. Trafik her zamanki gibi sabit şekilde akmaya devam ediyordu. Endişe edecek bir şey görünmüyordu. O anda aklına yanında oturan Nedim geldi. Kimdi, nereden geliyor nereye gidiyor hiç bilmiyordu. Dahası sormayı da hiç düşünmemişti. Aklından tam bunlar geçerken Nedim’in sesiyle irkilerek tekrar ona yöneldi:

- Demek ki daha önce hipnoz hakkında bir şey biliyorsunuz. O halde, aslında hepimizin aynı şekilde yaşamaya devam ettiğini de öğrenmiş olmalısınız?

- “Bu ne demek şimdi?” diye sordu Erdal. Bir yandan da içinden; “Hala hipnoz yapmaya çalışıyor, hiç vazgeçmeyecek mi bu adam?” diye düşünmeye devam etti.

- Demek istediğim; aslında hepimiz bu dünya hayatını yaşarken aynı zamanda usta bir telkinci yada sizin tabirinizle hipnozcu olarak yaşamaya devam ediyoruz olgusudur. Araştırmalarınızda bu basit gerçeği de keşfetmiş olmalısınız.

-“Hayır dedi” Erdal. “Aslına bakarsanız ben hipnoz hakkında hiç de sizinki gibi düşünmüyorum. Bence hipnoz sadece hoşça vakit geçirmek için icat edilmiş bir sahne sanatı, oyun yada tedavi edici özel bir psikolojik argüman sadece.”

-Anlıyorum, yani sizce hipnoz çok daha özel bir şey, öyle mi?

- Bir bakıma öyle de denebilir.

-Yani herkesin aynı zamanda usta bir hipnozcu olabileceği gerçeğine de katılmıyorsunuz öyleyse.

- Hipnozun biraz daha özellikli ve hüner gerektiren bir şey olduğunu düşünüyorum diyelim. Peki, siz ne zaman hipnozcu olmak istediniz? Yani demek istediğim sizi hipnozcu olmaya iten şey neydi?

-Aslında öyle doğduğumu fark ettiğimde diyelim. Zaten bir hipnozcu olarak doğduğumu fark ettiğim gün, bu doğal yeteneğimi geliştirmenin fena olmayacağını düşündüm.

- Deminden beri aynı şeyi söyleyip duruyorsun. Oysa ben insanlarda doğuştan böyle bir şey olabileceğine inanmıyorum. Aslına bakarsan gerçekte öyle bir şey var mı ondan da pek emin değilim ya, neyse…

-Anlıyorum, sanıyorum kafanda fazla büyütmüş gibisin bu hipnoz denen şeyi. Aslına bakarsan hiç de öyle büyütülecek bir şey değildir hipnoz.

-Ya nedir peki o halde?

- En basit tanımıyla; kabul edilen her türlü önermenin ortak adıdır hipnoz.

- Bu kadar mı?

- Öyle çok engin bir şey değilmiş de mi?

- Ne bileyim, ben daha şatafatlı bir tanım bekliyordum aslına bakarsan…

- Peki o halde şu tanıma ne dersin: Hipnoz, yılın her günü, günün her saati, her dakikası ve de saniyesinde, kendimize ve başkalarına uygulayabileceğimiz ve bunu yaparken de aslında ne yaptığımızın farkında bile olmayacağımız kadar basit, sıradan bir alışkanlık halidir. Hipnoz bize, şu andan sonra ne yapacağımızdan çok, bu ana kadar nasıl ve niçin geldiğimizi anlatan bir süreçtir. Yani özetle, hipnoz kabul ettiğimiz önermelerden başka bir şey değildir aslında.

- Yani hipnoz hayatın içinden gelen, sıradan bir olay mı diyorsunuz?

- Bakın, içinde yaşamakta olduğumuz bu dünya, bir bakıma öneriler ve telkinler okyanusundan başka bir şey değildir aslında. Herkes, her şey, her an ve hiç durmadan, etraflarına sürekli öneri ve telkinler göndermeye devam ediyorlar. Şöyle bir düşün, sabah güne gözlerini açtığın ilk andan uykuya daldığın o en son ana kadar, hatta uyku boyunca bile, kaç tane telkin alıyorsun acaba? Uyan, işe git, yemek ye, bu sıcak, bu soğuk, bu iyi, bu kötü… Mantıklı, mantıksız, gerçek ya da sahte, doğru ya da yanlış-yalan milyonlarca, milyarca öneri ve telkin hedef alıyor bizleri. Bunların bir kısmını kabul ediyor, bir kısmını ise kabul etmiyoruz. Kabul ettiklerimizle düşüncelerimize yani hayatımıza sürekli yeni bir yön verirken, diğer önerileri ise ileri de kullanmak üzere zihnimizin bir köşesinde depolamaya devam ediyoruz.

- Açıkçası hiç böyle düşünmemiştim. Eğer bu doğruysa.., bu korkunç bir durum !

- Evet belki, ama o kadar da büyütülecek bir şey değil. En azından kendi içinden söylediklerin kadar kötü değil hiçbirileri…

- O ne demek şimdi? Anlamadım.

-Küçükken ne zaman korku filmi seyretsem geceleri, ölü insanların odama geleceğinden korkardım. Bir gün annem bana, asıl korkmam gereken şeyin ölü insanlar değil, yaşayan insanlar olması gerektiğini söyledi. Ölü insanlar zaten ölmüşlerdi, bana yapabilecek şeyleri yoktu. Oysa yaşayan insanlar, hala aramızda yaşamaya devam ediyorlardı. Evet, az önce anlattığım senaryo belki biraz karamsar gelmiş olabilir ama seni temin ederim ki, hiçbir dış önerme ya da telkin bizim kendi içimizden gelen kabul olmuş telkinler kadar tehlikeli olamazlar. İnsana en büyük zarar yine kendi içinden gelen kadardır. Yani aslında en etkili hipnoz kendi içimizde, bizim kurduğumuz telkin havuzu kadardır.

- İlginç şeylerden bahsediyorsunuz ama korkarım söylediklerinizin tümünü anlayabildiğimi söyleyemeyeceğim. Biraz daha açık anlatabilirseniz çok daha güzel olacak gibi.

- Kesinlikle haklısınız. İsterseniz şöyle yapalım:  Şimdi sizden bana, kendiniz için yapılmasının imkânsız olduğunun düşündüğünüz bir şey söylemenizi isteyeceğim. Sonra da bu imkânsız şey üzerine şimdiye dek konuştuklarımızın bir değerlendirilmesini yapalım.

-       Eğlenceli bir oyuna benziyor. Pekâlâ. Aklıma ilk gelen şey… Yabancı dil. Yıllardır uğraşıyorum. Bir

türlü yeteri kadar iyi olamadım. Sonunda anladım ki benim yabancı dil öğrenmeye karşı bir yeteneğim yok. Tıpkı gitar çalamadığım gibi. Ona da çok merak salmıştım bir süre. Hatta bir ara güzel bir gitar bile almış, kendi kendime çalmaya bile çalışmıştım. Ama o da olmadı, beceremedim. Sanırım benim müziğe karşı da bir yeteneğim yok.

-       Harika. Daha şimdiden iki tane demir kafes gibi kocaman cümleler kurmaya başlamışsınız bile.

Öncelikle şu “benim yeteneğim yok” konusundan başlayalım isterseniz. Sizce yetenek nedir ve kimlerde olur?

- Yetenek bir şeyi kolayca yapabilme özelliğidir ve bence özel bir şeydir. Herkeste olamaz.  Allah vergisi gibi bir şey. Yetenekli olmak için seçilmiş olmak lazım yani.

- Yani dünya yüzeyinde tüm gitar çalanlar ve ikinci bir dili konuşabilenler sadece seçilmiş insanlardır öyle mi?

- Tabi ki öyle değil. Yani sadece seçilmiş insanlar değil elbet. Ama yine de bir yetenek gerektiğini siz de en az benim kadar biliyorsunuzdur.

- Benim bildiğim şey, gitar çalma ya da yabancı dil gibi şeylerin tamamen insan eliyle üretilmiş şeyler olduğu. Yani tüm bu gibi şeyler, biz insanların ortaya koyduğu kanunlar. Yani bir gitarı yapan da insanoğlu, onun nasıl çalınacağını söyleyen de… Ne dersiniz?

- Aslında bir bakıma öyle…

- O halde bu dediklerimi ortaya koyan da sen gibi ben gibi insanlar…

- Sen ben gibi derken…

- Yani özel bir özelliği olmayan kişiler.

- Orda durum işte! … Bu sefer fark ettim. Ben hala onların özel bir özelliği olduğundan eminim. Yoksa gitarı eline her alan herkes, hemencecik  Jimmy Hendriks, ya da Erkan Uğur gibi gitar çalabilirdi.

- Yani sence onlarda özel bir yetenek vardı ve gitarı eline alır almaz hemen çalamaya başladılar öyle mi?

- Yani… Hemen olmasa da eminim ki benden çok daha kolay olmuştur bu noktaya gelmeleri…

- O halde sence dünyanın en iyisi olmak için sadece yetenekli olmak yeterli gibi…

- Hayır tabiî ki yeterli değil. Çalışmadan hiçbir şey olmaz.

- O halde bu bir çelişki değil mi? Yani yetenek önemli ama yine de tek başına yeterli görünmüyor. Ondan daha değerli bir şey varmış: Çalışmak. Yoksa çalışabilmek için de mi ‘seçilmiş’ biri olmak lazım ?

- Ne demek istediğinizi anlıyorum sanırım. Evet, çok iyi gitar çalmak özünde yetenek işi. Ama yine de gitar çalabilmek için illa da yetenekli olmak gerekmiyor. Pekala, sıradan biri de gerekli çalışmayı gösterdiği sürece kendince iyi bir şekilde gitar çalabiliyor. O halde beni bu konuda yılgınlığa iten şey ne oldu da gitar çalmaktan vazgeçtim?

- İmkânsız olarak görmen. Ona imansız demen.

- Yani sadece basit bir imkânsız kelimesi kullandım diye bunlar başıma geldi.

- Sadece değil tabi. Ama büyük bir etken oldu diyebiliriz. Daha önce de demiştik. Her an telkinlerle karşı karşıyayız. Bu telkinlerin bir kısmı dışarıdan geldiği gibi bir kısmı da içeriden, kendi sesimizden gelmektedir. Yeteri kadar güçlü ve tekrar edilmiş olan telkinler de beyin tarafından değerlendirilmekte ve “gerçek”miş gibi algılanıp bir “emir” olarak kabul edilmektedir. Yani siz bir şeye karşı çekingen bir tavırla “yapmam imkansız” dediğinizde bu beyin tarafından “yapma –yapama ! ” şeklinde algılanmaktadır. Bu yüzdendir ki beynimiz ve davranışlarımız da o şeyi yapabilmemek için ne gerekiyorsa yapmaya başlayacaktır.

- Aman Allah’ım bu çok daha korkunç bir şeymiş.

- İşte bu korkunç şeye biz kısaca hipnoz diyoruz. Sanıyorum şimdi çok daha iyi anlaşılmıştır, hipnozun ne olduğu ve nende bu kadar hayatımızın içinde sıradan bir durum olduğu düşüncem.

- Evet artık çok daha net oldu. Teşekkür ederim. Çok aydınlatıcı bir sohbetti.

-Sağolun. Benim için de öyle oldu. Bu arada siz ne yöne gidiyordunuz?

- İstanbul’a. Niçin sordunuz?

- Çünkü yaklaşık yarım saattir benim gittiğim yön olan İzmir’e doğru gitmektesiniz. İşte gidecek olduğum dinlenme tesisi de şu ilerde sağda. Orda durabiliriz.

…

- Nasıl yani? Ben niçin İzmir yönüne döndüm ki şimdi?

Erdal şaşkın halde geri dönerken, Nedim tesise doğru yürümeye devam etti…

www.tugaykececi.com

bilgi@tugaykececi.com

——————

(*): Bu yazı, Richard Bach’ın “Hypnotizing Maria” adlı eserinden esinlenerek oluşturulmuştur.

Işık yılı : Astronomi biliminde kullanılan, ışığın boşlukta bir yılda kat ettiği uzaklığa eşdeğer, yaklaşık 10 trilyon kilometreye eşit uzaklık birimi.

Asteroit : Boyutları 1 000 kilometreyi aşmayan küçük gezegen.

Yıldız : Çekirdeğinde termonükleer tepkimeler gerçekleşen, çok sıcak gazlardan oluşan ve ışık yayan, yaklaşık olarak küresel gök cismi.

Gökada : Tutarlılığı çekim gücüyle sağlanan, çok büyük, yıldızlar ve yıldızlar arası maddeler kümesi.

Bulutsu (nebula) : Yıldızlar arası ortamın gaz ve toz bulutu.

Paralaks : Ele alınan belirli bir gökcisminin Dünya’ya olan uzaklığına eşit bir uzaklığın, bu gökcisminden hangi açı altında görüleceğini belirten açısal birim.

Yıldız :Kızgın gazlardan oluşan etrafına ısı ve ışık yayan parlak gök cisimlerine yıldız denir. Güneşimizin bir yıldız olduğunu söylemeye gerek yok herhalde..

Gökyüzü : Gözümüzün görebildiği sınıra kadar olan, mavi kubbe, gök, gök kubbe, sema.

Ufuk : Gök kubbenin yerle birleştiğini gördüğümüz ve bir çeşit sınır vazifesini gören bu çembere ufuk denir.

Uzay ( Feza ) : İnsanın gözlem araçları ile ulaşabildiği noktalar arasındaki varlık alanıdır. Başka bir ifade ile, bütün gökcisimlerinin içinde bulunduğu büyük boşluk, feza.

Evren : İnsanın gerek araçlarla gerekse de düşüncesi ile ulaşabildiği varlık alanın tümüdür. Başka bir ifade ile, bütün yıldızlan, yıldız kümelerini, gökadalarını, bulutumsuları içine alan maddeyle dolu uzayın bütünü, kâinat, âlem. Uzayla evren arasındaki farkı şöyle de özetleyebiliriz. uzay ; bir apartmandaki daireler, merdivenler, koridorlar, odalarken, evren ise apartmanın bütünü yani kendisidir.

Gözlem Evi : Gözlemlerin yapıldığı, gözlem için gerekli araç ve gereçlerin bulunduğu ve kullanıldığı, kütüphanesi ve yönetimi bulunan kuruluşa gözlem evi denir.

Astronom : Astronomi ile uğraşan bilim adamına astronom denir.

Astronomi Birimi : Yerküre ile güneş merkezi arasındaki ortalama uzaklık birim olarak seçilirse, bu uzaklığa astronomi birimi (AB) denir

Astronomi Birimi (AB) = Yer-Güneş uzaklığı = 1.5×10^11 m

Işık yılı (Iy) = 63240 AB= 9.5×10^15 m

Parsek (pc) = 206265 AB = 3.1×10^16 m =3.26 Iy

Angström : Işığın dalga boyu ölçümünde kullanılan bir ölçü birimidir.

1 Å = 10^-10 m

Astronomi Birimi : Astronomide kullanılan ve Dünya yörüngesinin ortalama yarıçapına, yani 149 597 870 kilometreye eşit uzaklık birimi (simgesi:ab).

Samanyolu : Tam bir gökküre turu yapan ve kendine özgü görünümü, büyük bir yıldız ve yıldızlar arası madde birikimiyle açıklanan, çevresel biçimi düzensiz, beyazımsı kuşak.

Parsek : Astronomide kullanılan ve paralaksı 1 olan bir gökcisminin uzaklığına denk düşen uzaklık birimi (simgesi:pc). (Parsek, 3,26 ışık yılına eşdeğerdir.)

Gezegen : Bir yıldızın, özellikle Güneş’in çevresinde dönen, kendiliğinden ışık saçmayan gök cismi.

Uydu : Kütlesi daha büyük bir gökcisminin, özellikle bir gezegenin çevresinde dönen gökcismi.

Güneş Sistemi : Güneş’in baskın bir çekim uyguladığı Gökada bölgesi; bu bölgede yer alan çeşitli gökcisimlerinin tümü.

Kadir : Parlaklık ölçüsü birimi kadir olarak adlandırılır.Kadir değeri negatif ,0 ve pozitif değerler alabilir.Parlaklık, pozitiften negatife doğru kaydıkça artmaktadır.İki tür parlaklık vardır.

Görünen Parlaklık ( m ) : Göz dürbün teleskop gibi ışık alıcısına ulaşan ışığın parlaklık değerine görünen parlaklık(m) denir.Bunun için kutup yıldızının görünen parlaklığı +2,12 kadir kabul edilerek yıldızın parlaklığı kutup yıldızıyla karşılaştırılarak görünen parlaklık tesbit edilir.

Güneşin görünen parlaklığı : m = -26,84 kadir

Aldebaran görünen parlaklığı : m = -1,06 kadir

Antares görünen parlaklığı : m = +1,22 kadir

Sirius görünen parlaklığı : m = -1,58 kadir

· Mutlak Parlaklık ( M ) : Yıldızların uzaklığına göre değişmeyen parlaklık birimidir.Bir yıldızın 10 parsek uzaklıkta düşünüldüğü zaman sahip olduğu parlaklık değerine o yıldızın mutlak parlaklığı denir.

Güneş’in mutlak parlaklığı : M = +4,85 kadir

Aldebaran yıldızının mutlak parlaklığı : M = -0,1 kadir

Sirius A yıldızının mutlak parlaklığı : M = +1,3 kadir

Bir dahaki yazıda görüşmek üzere…

tugay@tugaykececi.com

Şüphesiz ki gerek hislerimiz, gerekse bilgilerimiz varlık alemine ait bir şeyin sonsuz olmasını mantıklı bulmamaktadır. Bir başlangıçla var edilen her şeyin elbette bir de tükenme ve yok olma noktası olmalıdır. Madem mantık sonsuzluğu kabullenmiyorsa, o halde evrene dair bu sonsuz ve sınırsızlık hissinin kaynağı nedir?

İşte bu noktada insanın aciz yönü devreye girmektedir. Var olan her şeyi kendi bildik ölçüleriyle ve sınırlı beş duyusu ile idrak edebildiği kadar zanneden insanoğlu, zaman geçtikçe o ana dek bilebildiklerinin de ötesinde yeni şeylerin ortaya çıktığını gördükçe şaşırmaktadır. Oysa sahip olduğumuz tüm bilgilerimizin ve duyularımızın da kendi içinde algı ve kabul sınırları vardır. Bu sınırların ötesinde var olan şeyleri algılamak ve keşfetmek içinse takviye araçlara ihtiyaç duyarız.

Algı sınırlarımız konusunda şimdiye tespit edilmiş bazı sonuçlar mevcuttur. Fakat yine de belirtmekte fayda vardır: Algı sınırını tespit etmek bile kendi içinde bir algı sınırı oluşturduğundan dolayı, bu sonuçlara dair ‘şimdilik’ demek daha doğru olacaktır.

Bilimsel kaynaklara göre tespit edilebilmiş temel sınırlarımız ve onların bilinen en büyük değer olan evrene göre kıyaslanmaları şöyledir:

1-Zaman sınırı: Son verilere göre evrenimizin yaklaşık 14-15 milyar yaşında olduğu söylenmektedir. Buna karşın ortalama bir insan için ömür süresi yaklaşık 60-80 yıl kadardır. Yani evren bazlı geçen toplam zamanın sadece %0.00000007′sinden (yüz milyarda 7’si) haberdar olabiliyoruz.

2- Mekan sınırı: Evrenimiz yapılan hesaplara göre ve görebildiğimiz kadarıyla kabaca 25 milyar ışık yılı genişliğinde bir alanı kaplamaktadır. Oysa bizler dünya üzerinde yaklaşık 13 bin metre çapında bir küre üzerinde yaşıyoruz. Evren’i bir küre kabul edecek olsak, görebildiğimiz tüm evrene göre sahip olduğumuz mekan sınırımız yüzde işaretinden sonra elli altı 0 ve bir tane de 1 kadar olmaktadır.

3-Duyu sınırlarımız: Gözümüzle görebilmek için görmek istediğimiz kaynaktan bize ışık gelmesi gerekmektedir. Görme duyumuz, gelen bu ışığa dair elektromanyetik spektrumun, milyarda birini bile algılamamaktadır. (Nitekim elektromanyetik spektruma dair alt ve üst sınırlar da kesin olarak bilinememektedir.) Gözlerimiz görünen ışığın 5000 ile 7000 Angstrom arasındaki ışıkları fark edebilmektedir. (1 Angstrom, santimetrenin yüz milyonda biridir). Kulağımızsa sadece 20-20000 hertz arasını duyuyor ki bu da hava moleküllerinin boyutları ile sınırlı ses dalgaları için geçerlidir. (Tıpkı ışık gibi sesin de alt ve üst sınırları tam olarak bilinememektedir.) Koku ve dokunma duyusu içinse henüz tam olarak geçerli bir algı sınırı ölçüm yöntemi bulunmamıştır. (Çünkü bu duyuların sadece sınırları değil, nerdeyse hiç bir şeyi tam olarak bilinememektedir.)

Bütün bu sonuçlar bize göstermektedir ki, evrenin sonsuzluğundan çok insanın acizliğinden bahsetmek daha doğru olacaktır.

Bir dahaki yazıda görüşmek üzere…

tugay@tugaykececi.com

Tarihler 2008′in Eylül ayını gösterdiğinde, dünyanın başka bir yerinde, bazı seçkin kişilerce, biz sıradan insancıkların sıradan ve gündelik kaygılarından çok uzakta, çok daha özel bir konu tartışılıyordu: Ne oldu da bozuldu bu alet şimdi?

Oysa ne büyük umutlarla yıllar boyu gece gündüz çalışmışlardı üzerinde. Kolay değil yaklaşık 50 yıldır bekliyorlardı bu günü görmek için. Sözde bu alet sayesinde, tüm dünya için çığır açacak yeni buluşların başlangıç günü olacaktı Eylül’ün 28’i. Ama ne olduysa alet çalışmadı işte.

Olay sabahı tüm bilim adamları ve gözlemciler büyük bir merak içindeydiler. “Büyük Hadron Çarpıştırıcısı” olarak bilinen devası metal yılan, dünyanın gözleri önünde deneyine başladı. Ancak deney, mıknatıslarda gerçekleştiği söylenen bir arıza nedeniyle durduruldu. 8 milyar dolar harcanan ve 15 yıl süren araştırmalar, bir mıknatıs arızası yüzünden ertelendi. Daha sonra ise ne olduğu öğrenilemedi.

Bahsettiğimiz konu, merkezi, İsviçre ve Fransa sınırında yer alan ve herkes tarafından CERN olarak bilinen, Cenevre yakınlarındaki dünyanın en büyük parçacık fiziği araştırma laboratuarıdır. Yaklaşık 80 ülkeden 500 üniversiteyi temsil eden 6500 civarında ziyaretçi bilim insani (dünyadaki parçacık fizikçilerinin yarısı) CERN’ gelerek kendi araştırmalarını gerçekleştirmektedir. Nobel ödüllerini de içeren önemli kesiflerin yapıldığı bir merkezdir.

CERN II. Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa’nın fizik alanında ABD’ye yetişebilmesi için 12 Avrupa ülkesinin ( Belçika, Almanya, Fransa, Danimarka, Hollanda, İngiltere, İsveç, İsviçre, İtalya, Norveç, Yugoslavya, ve Yunanistan) işbirliği ile 1954 yılında kurulmuştur. En son 1999′da Bulgaristan’ın da katilimi ile üye sayısı 20′ye gözlemci ülke sayısı da 8′e çıkmıştır. (Türkiye 1961′den bu yana gözlemci statüsünü sürdürmektedir.)

CERN’ de yürütülen araştırmaların esas amacı maddenin yapısını ve maddeyi bir arada tutan kuvvetleri anlamaktır. İnsanlığın asırlardır yürüttüğü maddenin yapısını anlamak amaçlı büyük çabanın arenası bugün parçacık hızlandırıcılarıdır. Parçacık hızlandırıcılarında en yüksek enerjilere ve çarpışma sayılarına erişmek, çarpışmalardan çıkan çok sayıdaki parçacığı algılayabilmek, mevcut teknolojinin sınırlarını zorlamaktadır. CERN, bu tip temel bilim araştırmalarının yanında, yarinin teknolojilerini geliştirmekte çok önemli bir rol oynamaktadır.

İşte o dev yılanın, o büyük gösterisini sunmasına engel olan arızasından yaklaşık 1 yıl sonra, CERN’de görevli saygın iki bilim adamı Ogünlerde olanlar hakkında çok ilginç bir makale kaleme aldılar. Önce saygın fizik sitesi arxiv.org’da sonra da NewYork Times Gazetesi’nde yer alan yazıya göre, o gün yaşanan arızanın arkasında gelecekten gelen bazı kişilerin parmağı olduğu söylenmektedir.(!)

Bizde buradan yola çıkarak işin aslını ve ne gibi olası durumlara neden olunabileceğini sizlerle paylaşmak istedik. Fakat öncesinde çeşitli gerekçelerle karmaşık, anlaşılmaz ve çetrefilli hale getirilmiş bu bilimsel sürecin daha iyi anlaşılmasının gerektiğini düşünerek, çok detaya girmeden bilinmesi gerektiği kadarıyla bazı ön bilgiler vermek istedik. Bu itibarla, bahsi geçen gelecekten gelme olayının detayına girmeden önce CERN’in kısa bir geçmişi ve ne gibi işler olduğunu anlatmak daha doğru olacaktır.

Bir sonraki yazımızda, uzun süre CERN’de görev yapmış bir Türk Bilimadamı’yla CERN’e ve yapılan çalışmalara dair yapılmış özel bir röportajı yayınlayacağız. Sonrasında ise araştırmalarda bugün gelinen noktayı, görünen ve görünmeyen gerçekleri, zaman yolculuğu ve Yecüc Mecüc ilişkisi gibi konulara değinmeye çalışacağız.

Bu süre içinde fikirleriyle yazılara katkıda bulunmak isteyen okuyucularımız için iletişim adresi vermek istiyorum: btkececi@gmail.com

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere…

1- Evrenin başlangıcına dair bilinmeyenler: Evren nerede, ne zaman ve nasıl başladı? Güncel teoriler, geçmişte başlayan ve bugüne kadar devam eden, maddenin ve enerjinin tümünden tek bir noktada kopan bir büyük patlamadan “Big Bang” den bahsediyolar. Peki bu patlamayı ne başlattı? Maddenin tümü ve enerji nereden geliyor?

2- Evrenin sonuna dair bilinmeyenler: Başlangıcı olan her şeyin bir şekilde sonu da olmalı… Ya evrenin sonu nasıl olacak? Ya da bir sonu olacak mı? Bu konuda çeşitli olasılıklar söz konusu. Bunlardan biri Big-Bang ile başlayan evrenin yine bir başka büyük güç olan Big-Crunch ile sona ereceği yönünde…Bir başka görüş dünyanın ve dolayısıyla da evrenin sonsuzluğa doğru genişleyeceği, hiç bitmeyeceği görüşü. Bir diğeriyse, sürekli açılıp kapanmaya dair bir görüş: Yerçekimi maddeyi hızla yakalayacak ve evren zamanla yavaşlayacak ve tek bir noktaya geri düşecek belki bu da yeni bir patlamayı tetikleyecek… Yeri geldikçe tüm bu görüşleri incelemeye ve değerlendirmeye çalışacağız birlikte.

3- Zamanın gizemi: Zamanın ne olduğunu gerçekten biliyor muyuz? Zamanla ilgili bir terim kullanmadan onun ne olduğunu anlatmayı deneyin, dilinize zaman sözcüğünden başka bir şey gelemeyeceğini göreceksiniz. Zaman, geçmişte olan ya da gelecekte olacak her olayı birbirinden ayırmamıza sağlayan şey mi? Uzay gibi bir boyut mu, yoksa madde gibi niteliksel bir şey mi, sadece bir illizyon mu?…

4- Karanlık olan şeyler: Karadelikler, karanlık maddeler ve karanlık enerji konusu… Yüksek teknolojik aletlerle evrende yapılan güncel deneyler gösteriyor ki uzayda görebildiğimizin üstünde milyonlarca görünemeyen/kara madde miktarı var. Bu yüzden henüz tüm evrenin sadece %4 ünü görebiliyoruz. Geri kalanı görülmez yani karanlık. Bunun ne olduğu hakkında kesin bir şey bilinmemekle beraber anlık bir esinlenmeyle bunu karanlık enerji olarak nitelendiriyoruz.

5- Farklı madde tipleri: Madde, Anti madde, Karşıt madde bilinmeyenleri… Madde ve karşı maddye dair yaygın görüş, aynı zamanda ve aynı olaylar tarafından yaratılmakta olduğu yönnde. Ağır tanecikli atom yaratıldığında aynı kütlenin karşı atomu da yaratılıyor deniyor. Ancak dünya üzerinde bir laborotuarda biz bir karşı atom yarattığımızda, onu kainatta çevremizde bir yerde göremiyoruz. Kimse, henüz yaratılan bu karşı atomların nerde olduğunu ya da nerde olması gerektiğini bilmiyor.

6- Başka hayatlar Dünya dışında yaşam var mı? En merak edilen konulardan başında gelmekedir. Acaba evrende dünya dışında da düşünebilen canlılar var mı? Bu konuda bilimadamlarının farklı görüşleri mevcut. Carl Sagan’a göre eğer insanoğlu varsa, evrende düşünebilen diğer canlıların ne sıklıkta varolduğunun bir önemi yok. Sagan, dünyanın dışında evrenin herhangi bir yerinde de başka düşünebilen komşularımızın varolabileceğini belirtiyor. Bununla birlikte Enrico Fermi’ye göre eğer yaşam bu kadar ortaksa, bu zamana kadar evrende yaşayan diğer düşünebilen canlıların hiç bir izinin saptanmamış olması görsel olarak imkansız. Dolayısıyla ortada gerçek bir gizem var.

7-Büyük Birleşme Teorisi: Nispeten biraz daha teknik bir konu olmakla birlikte fiziğin ve dolayısıyla bilimin en öncelikli merak ve çalışma alanlarının en önde gelen konusudur. Son 10 küsür yıldır fizikçiler, Newton’nun klasik fizik teorisi ile Einstein’nin izafiyet teorisi arasındaki farkın mantıksal bir açıklamasını bulmaya çalışıyorlar. Bir de bunlara kesinlikle Heisenberg’in kuantum fiziğini eklemek gerekli. Her üçü de oyunu kendi kurallarına göre oynuyor ve birbirini pek ciddiye almıyor. Bu yüzden bilim adamları tüm bu teorilerle uzlaşabilecek ‘Büyük Birleşme Teorisi’ni geliştirdiler. Belki de böyle bir birleşme yok ya da insan aklının alamayacağı kadar çok karmaşık bir şey. Ama bilim adamları bu konuyu daha uzun süre tartışacak gibi duruyor.

8-Başka garip olaylar… Bilim dünyasında bilinen ve keşfedilenleri, bilinmeyenlerin yanında sahilde bir kum tanesinden bile az kalmaktadır. Her yeni bulgu, ardından binlerce bilinmeyen ve soruyu da beraberinde getirmektedir. Dünya yüzeyinde her daim pekçok bilinmeyen ve açıklanamayan olaylar olmaktadır…Mesela Tunguska Patlaması : 30 Haziran 1908’de Rusya’nın ormanlık bir bölgesi olan Tunguska’da bir patlama meydana geldi. Yerel halk binlerce mil ötede parlak mavi bir ışık gördü ve ışık inanılmaz bir şiddetle patladı. Patlamadan sonra yapılan incelemede, civardaki ağaçların havada bir çeşit patlama olmuşçasına merkez noktadan doğru ışınsal bir biçimde devrildikleri görülmüş. Bugün hala bilim adamları o tarihte tam olarak ne olduğunun cevabını veremiyorlar. Patlama sonrası hiç bir parçanın bulunmamış olması da ayrı bir soru işareti. Mesela Philedelphia Deneyi, yada uzaylı-ufo görüntüleri…

Aslında gündemimiz oldukça dolu… Görünen o ki bizi çoook uzun bir yolculuk bekliyor. Ya nasip deyip çıkalım bakalım yola. Mevlam ne gösterecek ne öğretecek hep birlikte görelim.

Tekrar görüşmek dileğiyle… Işığınız hiç eksilmesin inşallah…

Malcolm Gladwell, tüm dünyada aylar boyunca çok satanlar arasında yeralmış ve milyonlarca satmış Kıvılcım Ânı kitabının yazarıdır. Daha önce Washington Post için iş ve bilim muhabirliği yapan Gladwell, şu anda New Yorker’da makale yazmaktadır. İngiltere’de doğmuş, Kanada’da büyümüştür. Halen New York’ta yaşamaktadır. Düşünmeden Düşünebilmenin Gücü, New York Times listelerindeki yerini çıktığı günden bu yana korumuş; CNN kitabın gördüğü ilgi üzerine, kitap ve işlediği konular hakkında ülkemizde de yayınlanan bir program yapmıştır. Çığır açan Kıvılcım Ânı adlı kitabında etrafımızdaki dünyayı nasıl anladığımızı tartışan Malcolm Gladwell, Düşünmeden Düşünebilmenin Gücü adlı yeni kitabında da bu anlamlandırmada bir devrim yaratıyor. Göz Açıp Kapayıncaya Dek, düşünmeden nasıl düşündüğümüzü, anlık yapılmış gibi görünen seçimlerin aslında o denli basit olmadığını anlatan bir kitap… Neden bazıları parlak liderlerdir de, diğerleri değildir? Neden bazıları içgüdülerini dinleyerek başarıya ulaşırken, bazıları tökezleyerek hata üstüne hata yapar? Beyinlerimizin işleyişi nasıldır gerçekten? Sınıfta, ofiste, mutfakta ve yatak odasında nasıl çalışır beynimiz? Ve neden iyi kararlar, aslında diğerlerine anlatmamızın imkânsız olduğu kararlardır. Bu kitapta, bir çifti birkaç dakikalığına izledikten sonra bir evliliğin yürüyüp, yürüyemeyeceği hakkında öngörüde bulunabilen bir psikologu; daha top rakete değmeden, oyuncunun çift hata yapıp yapmayacağını söyleyen bir tenis hocasını; sahte bir eseri bir bakışta anlayan bir antika uzmanını tanıyacaksınız. Ayrıca göz açıp kapayıncaya dek verilmiş başarısız kararları da okuyacaksınız. Kitap, size, en iyi seçimleri yapabilenlerin, en fazla bilgiyi gözden geçiren veya konuya en fazla kafa yoranlar değil, kendilerini, "ince-dilimleme" dediğimiz yöntemde, yani çok sayıda değişken arasından en önemlilerini süzgeçten geçirebilmede mükemmelleştirmiş insanların olduğunu öğretecek. Çok satan Kıvılcım Ânı’nın yazarı Malcolm Gladwell, birbirlerinden uzak disiplinler arasında ortak noktalar bulma konusundaki ustalığını bir kez daha sergiliyor. Değindiği tüm örnek vakalar okuyucuyu hem tatmin ediyor, hem de geniş bir yelpazeye yayılmış farklı alanları birleştirerek gerçeğe doğru yolculukta güçlü bir kılavuzluk sunuyor. İş’te, Aşk’ta, ve bütün yaşamda saçmasapan "SIR"lar değil, … İnsan Bilimlerinin son araştırmalarıyla kanıtlanmış bilimsel gerçekler. Ânlık yargınıza güvenin ve bu kitabı alın, memnun kalacaksınız. – New York Times Harikulade… Sonuçları aşk hayatımız için olduğu kadar, cüzdanlarımız için de çığır açıcı. – Observer "Düşünmeden Düşünebilmenin Gücü" hayatınızı değiştirebilecek kadar önemli bir kitap. – Esquire (Tanıtım bülteninden)

Başarılı insanlar hakkında anlatılan bir hikâye vardır; onların zeki ve hırslı oldukları söylenir. Outliers’te Malcolm Gladwell başarının gerçek hikâyesinin bundan çok farklı olduğunu ve bazı insanların neden başarılı olduğunu anlamak için, bunların çevrelerine daha dikkatli bakmamız gerektiğini iddia ediyor. Mesela aileleri, doğum yerleri ve hatta doğum tarihleri… Başarının hikâyesi başta göründüğünden daha karmaşık ve çok daha ilgi çekici… Outliers, Beatles ve Bill Gates’in ortak yanlarının ne olduğunu, Asyalıların matematikteki olağanüstü başarısının sırrını, star sporcuların bilinmeyen avantajlarını ve tüm New Yorklu avukatların özgeçmişlerinin neden aynı olduğunu ve dünyanın en zeki adamının neden adını bile duymadığınızı açıklıyor. Bunların hepsi de nesiller, aile, kültür ve sınıf açılarından açıklanıyor. Gladwell’in iddiasına göre, bir Silikon Vadisi milyarderi olmak istiyorsanız, hangi yıl; başarılı bir pilot olmak istiyorsanız nerede doğduğunuz çok önemli. Çizginin dışındakilerin —yani normal beklentilerin ötesinde başarıyı yakalayan kişilerin— hayatları tuhaf ve alışılmadık bir mantık izliyor. Gladwell bu mantığı basitleştirirken insanın kendi potansiyelinden en yüksek seviyede nasıl yararlanacağı konusunda heyecan verici bir plan sunuyor. Malcolm Gladwell, Tipping Point kitabında dünyayı anlama şeklimizi değiştirmişti Blink’te düşünme hakkındaki düşüncelerimizi değiştirdi. Outliers’taysa başarı konusundaki anlayışımızı değiştiriyor. (Tanıtım bülteninden)